• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: "Wesele"...

Nawigacja

"Wesele" Wyspańskiego jako dramat symboliczny



"Wesele" Wyspańskiego jako dramat symboliczny




Stanisław Wyspiański - charakterystyka

Stanisław Wyspiański reprezentuje dramat symboliczny. Debiut wiązał się z utworem "Warszawianka". Był to tekst realistyczny bez elementw symbolicznych. Inne utwory to "Wesele", "Wyzwolenie". Dramaty ludowe o tematyce wspłczesnej to "Sędziowie", "Klątwa". Dramaty o temacie antycznym to "Achilles", "Protesilos i Laodamia". Nawiązanie do powstania listopadowego w "Nocy listopadowej" i "Lelewelu". Miał wielostronne zainteresowania. Wszechstronnie działał i był pracowity. Dramat "Wyzwolenie" to utwr wspłczesny. Uważany jest za jego jeden z najlepszych utworw. Oryginalny kształt. Głwny bohater Konrad jest reżyserem przedstawienia. W kręgu wydarzeń utworu pojawiają się sprawy Polski i polityki. Konrad podobny jest do Wyspiańskiego, ktry przybył by wyzwolić ludzi z mitw, legend od narzuconego pewnego sposobu myślenia. Jest autorem rżnych luźnych wierszy o charakterze osobistym. Autor poematw i didaskaliw (np. w "Weselu", pisane są wierszem i traktowane są jako oddzielny utwr liryczny). Oryginalny malarz. Malował portrety dzieci i cykl macierzyństwo. Uprawiał malarstwo sztalugowe czyli w pracowni. Używał farb pastelowych. Uprawiał rysunek pirkiem, kredką i węglem. Zajmował się też malarstwem ściennym - Polichromie. Projektował meble, witraże, tkaniny, elementy użytkowe. Wykonywał kilka płaskorzeźb i litografii (rzeźbienie rysunku w metalu, a pźniej odbicie na papierze). Jego działa sztuki nie należy rozdzielać jest to bowiem wizja pewnej casłości - "Teatr mj widzę ogromny". Wizje teatralne. Munumentalizm syntetycznych wizji.



"Skarby Sezamu" to jeden z obrazw Wyspiańskiego - największy. Łączy w nim dwa światy. Reprodukcje jedynie fragmentw obrazu. Oddziaływuje nastrojem, tajemniczością i grozą.

Do napisania tego utworu zainspirowało go wesele i ślub przyjaciela. W Krakowie, w pierwszym okresie impresjonizmu, młodzież zainteresowała się światłem. Malowali często za miastem wykorzystując elementy świetlne. Ludzie z pod Krakowskich wsi uchodzili za szczerych, uczciwych, malowano ich portrety. Moda na styl ludowy - "ludomania" czyli bratanie się z chłopami. Artyści skierowali się w stronę ludu, chcieli dotrzeć do ich szczerości i moralności. W 1920 roku Boy-Żeleński napisał "Plotkę o "Weselu"" by zachować dla potomności jak doszło do powstania tego dzieła. W "Weselu" umieścil ludzi, ktrych znał - ich odpowiedniki:

1. Gospodarz - Włodzimierz Tetmajer, malarz

2. Gospodyni - Anna Mikołajczykwna

3. Pan Młody - Lucjan Rydel - gaduła

4. Pani Młoda - Jadwiia Mikołajczykwna

5. Radczyni - profesor Domańska

6. Haneczka - Hanna Mikołajczykwna

7. Nos - Noskowski

8. Dziennikarz - Starzewski

9. Poeta - Kazimierz Przerwa-Tetmajer

10. Zosia i Maryna - crki lekarza - Poreńskie

11. Klimina - swatka

12. Czepiec - amant wiejski



Ślub ten był szokiem dla społeczeństwa krakowskiego. Mieszkali w Bronowicach, gdzie toczy się akcja utworu. Skandal. Wyspiański był na tym ślubie. Fascynowała go prostota, życie zamienił w poezję. Każda postać ma znane cechy. Prapremiera była skandalem bo sztuka była nietypowa (gwara ludowa), wystawiono ją w Teatrze Starym. Na afiszu chciał podać prawdziwe nazwiska. Wiele osb opuściło salę.

Akcja utworu dotyczy dwch stanw. Inteligencji ze strony pana młodego oraz chłopstwa ze strony panny młodej. Brak przedstawicieli arystokracji czy proletariatu.



Wyrżnia się tu dwa rodzaje scen:

1. realistyczne - osoby, bohaterowie tworzą nurt satyryczny

2. symboliczno-irracjonalne - obok realistycznej rzeczywistości występuje metafizyka, osoby-duchy. Ukazane uczucia konkretnych osb.



Ze scen realistycznych wyczytać można stosunek Wyspiańskiego do zjawisk i uczuć.

Stosunek przedstawicieli inteligencji do chłopw

Zwracanie uwagi na piękno zewnętrzne. Pan Młody odnalazł tu żywą urodę, odnajduje tu życie, spontaniczność, chodzi mu głwnie o wygląd. Stylizuje się zewnętrznie (chodzi boso, z gołą głową). Zwraca uwagę na ubir panny młodej. Zafascynowany swym strojem, ktry i tak zrzuci. Fascynacja dźwiękami muzyki ludowej. Nie zna chłopskich obyczajw, np. Dziennikarz lekceważył chłopw. Nie zna życia na wsi. Inteligencja nie liczy się z prawami chłopskimi. Zapominają o niedawnej przeszłości, o powodach krwawego wystąpienia chłopw. Nie interesuje go, że chłopi są żądni władzy. Chce tylko odpoczywać. Idealizacja chłopw i ich życia wiejskiego. Myśli on, że życie to siedzenie wśrd zieleni, odnajduje tu ucieczkę od codzienności. Mwi o pospolitości, o swym pokoleniu, że są przeklęci, ubezwłasnowolnieni, dekadenci. To co ludzie z miasta widzą na wsi to fantastyczne poszukiwanie celu i sensu życia. Odmiany od pospolitej części mieszczucha. Podoba im się wieś odświętna, kolorowa, bez ciężkiej pracy. Nie dociekają marzeń chłopskich. Nie interesuje ich to. Podoba im się powierzchowność. Chłopi to widzą i rozumieją. Czepiec widzi to nieszczere bratanie się z chłopami. Żyd też traktuje tę stylizację za zabawę, bałamuctwo w wielkim stylu. Jest to szopka, chwilowy kaprys, znudzeni są bowiem zwykłym życiem. Chłopi odczuwają, że nie są rozumiani, czują obcość. Chłopi nie są ufni.



Inteligencja

1. Niezdolni do czynu. Pomimo ataku chłopw na szlachtę, bawią się razem z nimi, chwilowo zapomnieli o tym wydarzeniu.

2. Przeklinają przeszłość, ale nic nie robią. Żałują tego co było lecz nic nie robią by to zmienić. Uważają, że poprzez przeszłość są niewolnikami.

3. Brak aktywności działania. Dziennikarz wspomina dzwon Zygmunta, stare stroje. Wszystko uśpione. Inteligencja czeka na coś lub na kogoś.

4. Pospolici, niedojrzali politycznie. Np. Gospodarz powierza rg Jaśkowi, a to przecież on miał na nim grać.

5. Pogarda dla wspłczesnych. Pokolenie skazane na degenerację, tylko sztuka, a ona też nie jest na czasie. Poezja nie o tym co żywotne - spokojna jest. Usypia, znieczula, nie pobudza emocji, ktre mają być domeną. Błahe sprawy są poruszane. Utwory są identyczne. Powierzchowna, bezideowa, słowa bez pokrycia. Nie zmieniają się w czyn. Opieszała poezja.



Chłopi

1. Gotowi do walki, ale potrzebują przywdcy

2. Podatni na walkę chętnie będą uczestniczyyć w działaniu

3. Zawzięci, odwołują się do chlubnych kart historii

4. Zżyci ze sobą. Oczekują, że ktoś poprowadzi ich do walki. Chłop czuje potrzebę działania, decyzję o podjęcie działań pozostawia inteligencji. Chętni do walki, ale mierzi ich apatia.

5. Uważają, że ludzi z miasta trzeba trzymać krtko by nie przejęli kontroli nad chłopami

6. Widzą własną potęgę, ale nie są przygotowani bo wartości materialne stanowią dla nich większe znaczenie.

7. Nie umieją dobrze gospodarować i zaciągają długi

8. Nie boją się zawstydzić panw, nieufni, krytycznie nastawieni do inteligencji.

9. Otwarci, spontaniczni, szczerzy w reakcjach, garną się do wiedzy, znają swą potęgę i moc, wartość. Garną się do działania, ale nie dorośli do czynu. Zapalni jak słoma. Trzeźwo i realnie oceniają.

10. Skorzy do bjek, porywczy, dążą do bogactwa, stają się prżni.



Podczas wesela spotykają się dwa rżne światy. Ludzie ci nie potrafią się porozumieć. Prowadzi to do rozbieżności, do oceny przeszłości i rżnego widzenia narodu. Chłopi skorzy do działania, konkretnej walki, ale to inteligencja ma przodować bo chłopi są za słabi. "Wesele" to satyra na wspłczesność. Nie zdolność do czynu całego pokolenia. Rzekomy solidaryzm. Stylizowanie się na poszczeglną modę. Pod maską przyjaźni i braterstwa kryje się niechęć, urazy, nie zrozumienie.



Symbole w "Weselu"

Po koniec aktu I młoda para zaprasza na wesele chochoła, ktry przybywa. Jest on twrcą urojeń. W utworze tym występują trzy rodzaje symboli:

1. rzeczy

2. postaci

3. sceny

Chochoł rzuca czar na zebranych, budzą się w nich ukryte uczucia. Uosobienia utajnionych pragnień.

Widmo

Narzeczony Marysi, ktry zmarł na suchoty. Malarz francuski. Jego duch przybył na wesele. Rozpamiętuje chwile gdy byli razem, gdy istniała między nimi jakaś więź. Jest to upostaciowanie wnętrza Marysi. Z jednej strony cieszy się ona z jego przybycia, a z drugiej obawia. Pogodziła się z jego śmiercią. Jest to symbol utraconej miłości. Marysia przypomina sobie te chwile i boi się stabilizacji z mężem. Nie wie czy ma zostać z Wojtkiem,. Wesele sprowokowało ją do tych rozważań. Raz się cieszy z przybycia ukochanego, a raz nie.



Stańczyk

Dziennikarz "Czasu" należy do organizacji "Stańczykw". Stańczyk to symbol mądrości. Głos wewnętrzny dziennikarza. Wie on, że dziennikarz jako inteligent powinien przewodzić narodowi. Jest też symbolem postawy patriotycznej. Ukazanie niebezpieczeństwa zaniku walki. Zarzuca dziennikarzowi słowne deklaracje. Przyznaje się do bezczynności, obwinia za sytuację przeszłość. Jawi się jako dekadent, pragnie śmierci i to jest jego słowna deklaracja. Stańczyk przypomina czasy Jagiellonw. Nie wierzy w deklaracje społeczne. Dziennikarz pragnie katastrofy by wstrząsnąć społeczeństwem, by wyrwać ich z marazmu. Cena jest świętość tradycji. Nie widzi przyszłości dla Polski widzi, że złą obrał drogę. Stańczyk wręcza mu kaduceusz Polski. Dziennikarz wyraża pogardę dla bratania się z ludem. Widzi fałsz solidaryzmu. Stańczyk to jego sumienie i dla tego z ironią wręcza mu kaduceusz. Dziennikarz jako przywdca narodu.



Rycerz

Symbol honoru i patriotyzmu. Jest uosobieniem pragnień poety. Poeta ma odczucie siły. Dekadentyzm, a poeta tęskni do mocy i siły. Rycerz jako symbol mocy, odwagi i zwycięstwa. Zwiastun odrodzenia. Nazywa poetę nędzarzem. Poeta cierpi bo to co tworzy jest odzwierciedleniem ducha czasu. Rycerz przypomina czasy Jagiełły. Poeta ma szansę prowadzenia ludu do walki. Osądzona jest zdegenerowana poezja młodo polska. Poeta nie chce napisać wielkiego dzieła. Poeta nie jest w stanie podołać przywdztwu narodu. Rycerz to symbol siły poezji oddziałującej na społeczeństwo.



Hetman

Duch hetmana Branickiego, ktry gardził chłopami. Symbol fałszu, zdrady, magnackiego egoizmu. I to mu zarzuca pan młody. Hetman jest butny, dumny, dominuje nad chłopami. Polska mu nie pomoże bo zaprzedał on kraj szatanowi. Pan młody żeniąc się z chłopką zdradził swj stan. Tłumaczy mu, że to moda, a nie szczere bratanie się z ludem.



Upir

Jakub Szela stanął na czele powstania chłopskiego. Jest on cały we krwi bo wielu zabił. Chce się obmyć wodą. Dziad stara się go odpędzić. Upir jako zimny trup. Dla Szeli ważne są dobra materialne. Przypomina, że bratanie się chłopw i szlachty jest niedorzeczne. Jest symbolem krwawej zemsty na panach.



Wernyhora

Ofiarowuje złoty rg gospodarzowi. Zszedł on z obrazu Matejki. Przewiduje przyszłość. Zwiastun czynu i niepodległości.

1. Złoty rg to symbol walki, znak czynu, ma ruszyć społeczeństwo. Do walki nie dochodzi bo gospodarz oddał rg Jaśkowi, ktry go gubi. Wernyhora atakuje inne powstania gdzie oczekiwano cudu. Utracona szansa . Braterstwo i solidaryzm chłopstwa. Nie spełni się to.

2. Czapka z pir to symbol przywiązania do rzeczy błachych i matrerialnych. Ostrzeżenie by nie przekładać wartości prywatnych nad państwowe.

3. Sznur to symbol niewoli

4. Dzwon Zygmunta symbol wielkości Polski

5. Kosy nasadzone na sztorc to mit racławicki, gotowość walki

6. Taniec chocholi symbol zniewolenia, marazmu i niemocy narodowej

Ponownie pojawia się chochoł, ktry jest symbolem całego narodu. Scena najbardziej smutna. Goście weselni symbolizują nard, chata to Polska w ktrej krzyżują się wszystkie problemy. Osoby dramatu to symbole tradycji i przeszłości. "Wesele" to diagnoza polskiego społeczeństwa. Końcowy taniec chochoła to kwintesencja myśli zawartej w utworze. Krzak bez życia otulony słomą na zimę. Oznacza uśpione wartości narodu. Na wiosnę się obudzi i latem rozkwitnie, jest to nadzieja na odzyskanie niepodległości.

Artyzm w "Weselu"



Są tu dwa rżne wątki sceniczne:

1. realistyczne

2. wizyjno-symboliczne

Finał polega na spleceniu obu wątkw. Zrośnięcie komedii obyczajowo społecznej. Wyspiański to satyryk ideolog i wieszcz. Poezja okresu Młodej Polski wytwarza nastrj. W "Weselu" mamy do czynienia z nastrojem sztuki:

? Malarstwo

1. W wypowiedziach, np opis stroju panny młodej

2. Didaskalia - jest tu impresjonizm czyli:

? precyzja operowania barwą

? zatarcie szczegułw

? gra światła

1. Rola światła: odbijanie się go od twarzy. Osoby zmieniają cienie co umożliwia gra światła

2. Barwy o charakterze symbolicznym

3. Didaskalia, pisane dużą literą. Światło i czar. Symbolem jest wstawanie nowego dnia, czas ten nie stanie się bo Jasiek zgubił złoty rg.

4. Ważne są elem. za plastyczne

? Muzyka

1. weselna

2. chochoła

3zczewodzenie wiatru

4. odgłosy tańczących ludzi

5. odgłosy wsi (pianie koguta)

6. tętent konia

7. cisza

8. szelest słomy chochoła

9. świergot ptakw

10. piosenka Jaśka

11. melodyjność utworu, liczne powtrzenia

Elementy te po złączeniu tworzą pewien nastrj



Akt I to rozmowy o rzecach błachych, miłostki, flirty. Motyw polityczny i rozmowa o niej. Motyw sztuki i poezji. Rozmowa o nich.

- chłopi ubrani na kolorowo

- inteligencja: panowie na czarno, panie na biało



Akt II to zmiana nastroju. Inaczej się mwi w tym akcie. Słowa dosadne i dobitne. W ciemności pojawiają się osoby dramatu. Słychać skrzypienie podłogi, nastrj grozy i tajemnicy.



Akt III oparty na poczuciu nie mocy. Nastrj otępienia i apatii. Oczekiwanie na cud. Nastrj podkreśla jakość słw. Uważne wypowiedzi. Pokj jest ciemny to świt zmienia sytuację.

Utwr poprzez syntezę sztuk w połączeniu z wydarzeniami zmierza nastrj z aktu do aktu. Akt II to rozpamiętywanie, rozmowa samego ze sobą. Akt III to marazm, niemoc, zmęczenie i otępienie. W "Weselu" mamy przewidziane przez aktora intencje autorskie. Sens komediowy i metaforyczny.

Dramat romantyczny - porwnanie z "Dziadami"



PROBLEM "DZIADY" "WESELE"

Podobna problematyka Przedstawienie poetyckie przyczyn upadku Polski. Charakterystyka poszczeglnych środowisk Nie możność połączenia się społecznie by odzyskać niepodległość.

Takie samo pokazanie tematu Treść ukazana poprzez perspektywę czasu, historię. Rozrachunek z teraźniejszością poprzez przeszłość. Odwołanie do historii: Stańczyk to krl Zygmunt, Hrabia to Targowica, Rycerz to Grunwald, widmo to Szela. Ma to pobudzić świadomość narodową. Pouczenie. Historia to ukazanie chwalebnych i haniebnych kart. Teraźniejszość to wesele, przyszłość to perspektywa walki zbrojnej.

Przesłanie treści Oskarżenie społeczeństwa o klęskę, antidotum to mesjanizm Oskarżenie inteligencji i chłopw o brak zjednoczenia. Nie dojrzali do przywdztwa. Wskazuje drogę: solidaryzm.

Rodzaj dramatu Romantyczny Realistyczno-symboliczny

Sceny mistyczne Oba światy istnieją na rwnych prawach Oba światy istnieją na rwnych prawach

Ludowość Ludowe obrzęd, ludzie prości biorą w nim udział, na wsi. Wesele ludowe, sposb odbycia (oczepiny), , udział biorą mieszkańcy wsi, na wsi się odbywa, stylizacja ludowa języka.

Synkretyzm formy zastąpiony przez syntezę sztuk. Nastrj. III błahych rozmw, bezczynność, nuda.

II tajemniczość, groza

IV sielski nastrj, podobny do wesołości, potem przygnębienia i tajemniczości. I pogodny, radosny, wesoły

II trwogi, przerażenia, respekt przed duchami, tajemniczość, jest ciszej

III bezsilność, apatia, senne zachowanie, uśpienie, oczekiwanie.

Czas Akcji Noc zaduszkowa - listopad 23 listopada

Kompozycja taneczna "Bal u senatora" - para za parą tańczy Menueta. Wesele, tańce

Postać Wernychory U Słowackiego też Wernyhora Symbol postaci, przyszłości, odzyskania niepodległości.

Odpowiedniki postaci Widmo Hetman Branicki

Te podobieństwa to świadomy zabieg autora. Chciał uwydatnić problem o ktrym mwi, pokazać, że ktoś już poruszył ten problem. Mimo klęsk trzeba prbować dalej. "Dziady" mwią o problemach patriotycznych, narodu. Nie chce by była to plotkarska treść o weselu Rydla. Głębokie przemyślenia. "Wesele" na rwni z "Dziadami". Tekst oparty na sytuacji bieżącej. Dotyczy całego narodu. Tak to odebrano. Wyspiański nazwany został "czterdzieści i cztery". Został wieszczem.






Przykadowe prace

Dla Ciebie Wszystko

Dla Ciebie Wszystko Bliska tobie osoba ma swoje wielkie marzenie. Wiesz jednak, że są znikome szanse by ono kiedykolwiek się spełniło. Aż tu nagle zjawia się Hubert Urbański z diabelską propozycją: pragnienie bliskiej ci osoby zostanie spełnione, jeżeli ty wyko...

A Childhood Toy

A Childhood Toy Volvo A childhood toy can predict who you will be in the future. Girls are getting dolls; that is why there are more women in the fashion industry. In addition to fashion, women are better with interior design, because they are more creative. They can imagine how a room will look with furniture. Males, on th...

Wikingowie- najazdy Normanw i ich podboje.

Wikingowie- najazdy Normanw i ich podboje. Wikingowie - najazdy Normanw. Normanowie inaczej wikingowie- śmiali, okrutni rabusie, żeglarze- wojownicy, a także "ludzie z płnocy" przybyli ze Skandynawii, nękający i wzbudzający lęk w całym kontynencie europejskim. Z natury farmerzy ...

Zwierze jako motyw literacki.

Zwierze jako motyw literacki. TEMAT: Zwierzęta ukazywane są najczęściej jako alegorie postaw ludzkich. Zwierzęta są najczęstszymi bohaterami bajek; jeśli pojawiają się w nich ludzie, to nie jako indywidualni bohaterowie, lecz jako postacie złożone z pewnych c...

Nie - ludzki świat radzieckich obozw pracy - "Inny Świat" Gustawa Herlinga - Grudzińskiego

Nie - ludzki świat radzieckich obozw pracy - "Inny Świat" Gustawa Herlinga - Grudzińskiego Gustaw Herling – Grudziński ukazuje świat radzieckich obozw pracy, w ktrym wartości ludzkie wystawione są na ciężką prbę, ale nie kapitulują. Autor pokazuje okrucień...

Organizacja ucząca się

Organizacja ucząca się Pojęcie organizacyjnego uczenia się, nie jest terminem nowym, choć ostatnio stało się one nadzwyczaj popularne. Organizacja ucząca się (OUS) to jedno z bardzo modnych pojęć ostatnich lat. Wielu specjalistw do spraw personalnych chętnie nadstawia ...

Rycerstwo

Rycerstwo W rozdziale tym pragnę przedstawić jedną z odmian etosu rycerskiego, mianowicie etos rycerski zrekonstruowany na podstawie francuskich tzw. romans courtois, czyli powieści dwornych, z odwołaniem się do wcześniejszych, najbardziej reprezentatywnych chansons de gestes, czyli opowieś...

As,wenn,ob,dass,um ,zu,damit,imperfekt i partizipII

As,wenn,ob,dass,um ,zu,damit,imperfekt i partizipII ALS i WENN – gdy Als - używamy jeśli mwimy o jednorazowej czynności w przeszłości. Wenn – używamy w czasie teraźniejszym i przy wielokrotnej czynności w przeszłości. Wenn ich ins Stadion gehe, regnet es i...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry