• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Wie&#347...

Nawigacja

Wieś i chłopi w literaturze Młodej Polski



Wieś i chłopi w literaturze Młodej Polski




Przełom wiekw XIX i XX to okres, w, ktrym twrcy literatury tamtejszych czasw koncentrowali się w głwnej mierze na przedstawieniu obyczajw, stylu i warunkw życia ludności wiejskiej. Często robili to w sposb naturalistyczny, wstrząsający. Opisywali także relacje pomiędzy rżnymi grupami chłopw.

Chłopi po zniesieniu pańszczyzny byli zdani tylko na siebie i nie posiadali już, tak jak w okresie feudalizmu, oparcia w panach ziemskich, dla ktrych uprawiali role.

Młoda polska, to okres, w ktrym wiejskie społeczeństwo było już ukształtowane i podzielone wg posiadanego majątku ziemskiego. Pomimo tego, życie poza miastem, bez szlacheckiego rodowodu było bardzo ciężkie.

Prcz przybliżania czytelnikowi warunkw, w jakich przyszło żyć chłopom epoki młodej polski, niektrzy twrcy ukazują, w jaki sposb wieśniacy powoli wkraczają w struktury życia społecznego-kulturalnego. Chłop poprzez bliższy kontakt z miejską inteligencją staje się bardziej oświecony i wyedukowany, dzięki czemu może być rwnym partnerem dla inteligencji do walki z zaborcą.



Taką rolę wiejskiego społeczeństwa dostrzega Stanisław Wyspiański w Weselu. Wiele pozytywnych cech chłopw dostrzega Gospodarz – inteligent, ktry już wiele lat mieszka na wsi i obserwuje swoich wspłmieszkańcw. Uważa, iż chłopi są rozważni, pobożni i godni zaufania, te cechy stanowią o ich ogromnej sile. Czas, jaki Gospodarz spędził wśrd chłopstwa na wsi, pozwala mu patrzeć bardziej przychylnie na tę grupę społeczną niż na inteligencje. Najlepiej z całego mieszczaństwa orientuje się w formach życia chłopskiego, ich zwyczajach, zachowaniach, wartościach moralnych, jakimi się kierują. Dostrzega ich wady i zalety.

Zdaje on sobie sprawę z chłopskiego zapału i temperamentu i wie, że możliwe jest powtrzenie wydarzeń, ktre miały miejsce w 1846 roku w Galicji, kiedy to podczas tzw. rzezi galicyjskiej, chłopi zbuntowali się przeciwko szlachcie i palili ich majątki. W umyśle Gospodarza urastają do wielkiej potęgi:



A bo chłop ma coś i z Piasta

Chłop potęgą jest i basta



Jednakże i on, mimo iż jest najpełniejszym zwolennikiem porozumienia chłopw z inteligencją, nie wykonuje polecenia Wernyhory i pod naciskiem żony nie podejmuje się obowiązku zebrania ludzi do walki. Zachowanie to świadczyć może o niepełnym zaufaniu Gospodarza do ludności wiejskiej.



Nie wszyscy bohaterowie Wesela darzą takim szacunkiem chłopw, jak robił to Gospodarz. Dla większości ludzi reprezentujących inteligencję, zabawa na wsi jest tylko odskocznią od codziennych zajęć w mieście.

W Weselu są przedstawione postawy chłopw wobec walki z zaborcą. Stanowisko wobec niepodległości jest spolaryzowane. Tutaj podział przebiega według granicy wieku. Młodsze pokolenie jest zainteresowane światem, polityką, pragnie, aby inteligencja była przywdcą w ewentualnym powstaniu.





Starsze pokolenie przypomina sobie wydarzenia z przeszłości, pamięta krzywdy wyrządzone przez szlachtę, ktrej spadkobiercą jest właśnie inteligencja.

Barwną postacią reprezentującą postawy wobec walki jest Czepiec, ktry pragnie brać czynny, głęboki udział w życiu politycznym i w walce o niepodległość. Już w pierwszych fragmentach utworu Wyspiańskiego widać jego zainteresowanie polityką, kiedy to prbuje wdać się w konwersację na jej temat z Dziennikarzem. Zostaje jednak zignorowany, co wywołuje u niego duże uczucie goryczy.

Chłopi nie ufają mieszczanom i wzajemnie i w tym należy upatrywać głwnej przyczyny porażki kolejnych pomysłw na walkę z zaborcą.



Samo Wesele porusza jednak zupełnie inną problematykę niż Chłopi, Władysława Reymonta, choć oba utwory ukazują społeczność wiejską.

Utwr Reymonta jest szerokim panoramicznym obrazem życia wsi na tle czterech pr roku. Autor ukazał związek życia w symbiozie chłopw z naturą, opisał prace polowe, zajęcia gospodarskie i domowe składające się na życie codzienne oraz święta, obrzędy, obyczaje i zabawy ( kiszenie kapusty, tańce, obrzędy ślubne).



Poznajemy dokładnie stosunki wewnętrzne we wsiach i konkretnych rodzinach (Borynowie). Reymont nie ocenia, stara się jedynie odzwierciedlać. Poznajemy zwyczaje i zabobony, ktre świadczą o niskim stopniu edukacji i inteligencji przedstawicieli tego stanu.

W Chłopach bliżej poznajemy wieś po uwłaszczeniu, kiedy to wykształciła się już na niej wewnętrzna hierarchia. Mieszkańcy Lipiec dzielą się według ilości posiadanej ziemi. Posiadacze największych majątkw, decydują o najważniejszych dla wsi sprawach, tak jak czyni to Maciej Boryna. Wykorzystują oni także biedniejszą cześć wiejskiej społeczności do własnych celw, ci godzą się na taki stan rzeczy, bo jest to jedyna szansa dla nich na przeżycie.



Na wczesnej wsi wysoką pozycję społeczną posiada rwnież, proboszcz miejscowej parafii, a także wiejska arystokracja: kowal i młynarz. Biedotę reprezentuje dość liczna grupa bohaterw. Kuba, parobek starego Boryny jest osobą, ktra nad swoje własne przedkłada dobro zwierząt swojego pracodawcy. Mieszkańcy tej wsi są bardzo nieufni, a nawet wrogo nastawieni do ludzi z zewnątrz.

Większość chłopw nie umiała pisać, jednak większa część młodego pokolenia nauczyła się już czytać, a nawet prenumerowali gazety. Niestety na wsi nie było szkoły.



Leczeniem ludzi i zwierząt nie zajmował się lekarz, ktrego trudno szukać w Lipcach, leżało to w gestii starych kobiet. Największym autorytetem w sprawach leczenia cieszył się jednak kościelny – Ambroży. Wieśniakom nie obcy był rwnież, problem przestępczości (kradzieże i pobicia).

Reymont ukazał antagonizm pomiędzy bogatymi chłopami, a biedotą wiejską, dzieje komornikw i proletariatu wiejskiego oraz rozwarstwienie wśrd mieszkańcw Lipiec. Wątki Jagustynki i Kuby wykorzystuje autor do ukazania wyzysku i niedoli komornikw i parobkw. Z powieści dowiadujemy się, że reguły i zwyczaje życia towarzyskiego kształtowane były przez podział klasowy oraz antagonizmy. Miejsce w kościele zajmowane było w zależności od pozycji społecznej. Biedak wiejski stał w czasie mszy świętej z dala od ołtarza. Pozycja społeczna przesądzała także o więzi towarzyskiej, o zaproszeniach na śluby czy chrzciny.





W czasie procesji dostrzegł Reymont rys podziału klasowego na wsi. W pierwszym tomie pt. Jesień zdobył się na pełne ukazanie wyzysku kapitalistycznego stosunkw w obrazie stosunkw między Boryną, a Kubą, ktry ciężko pracuje i zarabia ledwo na chleb, co skłoniło go do zajęcia się kłusownictwem, było to bezpośrednią przyczyną śmierci biednego parobka. Dramatyzmu całej tej sytuacji dodaje fakt, że Kuba umiera podczas ślubu starego Boryny (Małżeństwo było niekiedy traktowane jako transakcja handlowa), co dodatkowo przedstawia straszliwą dolę biedoty wiejskiej.

Z poszczeglnych części Chłopw dowiadujemy się, w jakich spartańskich warunkach żyli wieśniacy. Reymont doskonale odzwierciedlił przywiązanie chłopw do ziemi i tradycji.

Głwnym motywem jednak była walka o byt i o przeżycie w ciężkich warunkach.



O trudach życia na wsi pisał także Jan Kasprowicz, ktry sam ich doświadczył. Pochodził z biednej wsi na Kujawach i tylko dzięki pomocy dobrych ludzi udało mu się zdobyć wykształcenie.

Sonet I Kasprowicza zawiera oglny wizerunek wsi. Jest ona zaniedbana:





Chaty rzędem na piaszczystych wzgrkach,

Płot się wali, piołun na podwrkach

Chude niedożywione krowy



Kasprowicz cały czas myślał o wsi, ilekroć ją wspominał to płakał nad marnym losem chłopw, zastanawiał się, kiedy zajdzie jakaś zmiana w położeniu tego najbiedniejszego stanu.

Sonet XV dotyka problemu niedoli spowodowanej brakiem środkw do życia. Bohaterka została zmuszona do oddania swej ziemi, przez nieurodzaj i brak funduszy na utrzymanie gospodarstwa. Po utracie domostwa kobieta musi iść na żebry, jednak po czasie umiera.

W tym sonecie poeta porusza kwestię ubogiego chłopstwa – nie stać tych ludzi na leczenie. Korzystają, więc z pomocy znachora. Ksiądz nie rozumie sytuacji chłopw, a swj kontakt z nimi traktuje formalnie. Zaleca udać się do doktora nie wczuwając się w rolę kobiety.

W sonecie XXXIX głwnym tematem jest brak możliwości edukacji. Ludzie na wsi niedoceniają wartości wiedzy i z tych, ktrzy uczyli się kpili. Głd, niedożywienie i zimno sprzyjało rozwojowi gruźlicy.

W całym cyklu sonetw Z chałupy przedstawił w sposb naturalistyczny życie biednej wsi kujawskiej. Poeta ukazał głębokie rozwarstwienie klasowe wśrd chłopw, ich wyzysk przez kułakw i księży, przedstawił nędzę biedoty wiejskiej, ciemnotę i przesądy klasowe oraz trudną drogę dzieci wiejskich do oświaty.



Utwory wymienionych poetw są pewną formą protestu przeciwko obowiązującemu na przełomie wiekw stanowi rzeczy. Sprzeciwiają się oni przeciw układom, systemom, instytucją, skazującym człowieka na klęskę. Są wołaniem w obronie człowieka. Tak więc literatura polska tego okresu często podejmowała problem niesprawiedliwości społecznej jaka dotykała wiejską ludność. Schodziła na samo dno życia społecznego i ukazywała wstrząsające obrazy nędzy i upadku moralnego. Chłopi to warstwa wyzyskiwana i gnębiona od zarania dziejw. W swej niedoli zawsze byli zdani na własne siły. Nikt nie wskazywał im drogi wyjścia z tej dramatycznej sytuacji, nikogo nie interesował ich los. Dopiero na przełomie wiekw XIX i XX zaczęła wzrastać świadomość i poczucie godności osobistej u chłopa. W większości była to warstwa silna, solidarną i zwartą, dlatego mogli być mocną siłą liczącą się w walce o niepodległość Polski. Siłę chłopską nigdy jednak nie wykorzystano w zrywach powstańczych i to był głwny powd upadkw powstań organizowanych przez szlachtę.

Uprzedzenia klasowe nie pozwoliły na zjednoczenie się w walce o wolność Polski. Może wwczas okres niewoli byłby krtszy. Dawna patriarchalna społeczność chłopw odeszła w zapomnienie, a miejsce jej poczęła zajmować generacja chłopw świadomych wspłuczestnikw i wspłtwrcw dziejw narodu.






Przykadowe prace

Mit o Dedalu i Ikarze, oglnie mity (ściąga)

Mit o Dedalu i Ikarze, oglnie mity (ściąga) Dedal i Ikar to bohaterowie jednego z najbardziej znanych mitw greckich. Ikar był synem Dedala ktry był wszechstronnym artystą architektem, rzeźbiarzem oraz wynalazcą skomplikowanych mechanizmw. Pracował on u krla Minosa na Krecie gdz...

Wyjaśnienie pojęcia podaż oraz charakterystyka jego determinatorw

Wyjaśnienie pojęcia podaż oraz charakterystyka jego determinatorw Podaż (ang. supply) to ilość dbr, oferowana na rynku przez producentw przy określonej cenie. Zależność między ceną a podażą przedstawia krzywa podaży. Skorelowana pozytywnie z ceną (P)...

Dom, rodzina i ojczyzna we fraszkach Jana Kochanowskiego

Dom, rodzina i ojczyzna we fraszkach Jana Kochanowskiego Dom, rodzina i ojczyzna we fraszkach Jana Kochanowskiego Jan Kochanowski był najwybitniejszym poeta polskiego renesansu. Epoka ta stała się przełomowa pod względem zmiany kierunku myślenia. Po okresie ciemnego, mglistego średniowie...

Dziady cz. 3

Dziady cz. 3 Wieść o wybuchu powstania listopadowego zastała Adama Mickiewicza w Rzymie. Był to grudzień 1830, ale dopiero w kwietniu następnego roku wyjechał do Paryża, a następnie przybył do Wielkopolski. Niestety, nie udało mu się przekroczyć granicy Krlestwa K...

Warum suchen viele Jungendliche heutzutage den Nervenkitzel in extreme Sportarten?

Warum suchen viele Jungendliche heutzutage den Nervenkitzel in extreme Sportarten? Letztens mchten immer mehr Jungendliche extreme Sportarten trainieren. Sie suchen Nervenkitzel“. Wofr brauchen sie diesen Nervenkitzel? Die heutige Welt ist fr Jungendliche langweilig. Sie mssen lernen und lernen. Von Montag bis Freitag ...

Interpretacja mitu o Syzyfie.

Interpretacja mitu o Syzyfie. Mity, chociaż rozgrywały się w rzeczywistości uświęconej, pośrd tak zwanego sacrum, a ich głwnymi bohaterami byli bogowie, reguły mają czysto praktyczne - "ziemskie". Z ich pomocą ludzie interpretowali i porządkowali otaczający ich &...

Komentarz do wiersza pt. Film

Komentarz do wiersza pt. Film Wiersz pt. Film to dzieło Kazimierza Wierzyńskiego, pochodzące z wydanego w 1929 roku tomiku poezji Pieśni fanatyczne . Utwr ten, podobnie zresztą jak pozostałe wiersze z ww. zbioru, cechuje nastrj katastroficzny. Podmiot liryczny poprzez odniesienie do filmu, p...

Człowiek Poszczeglny a Człowiek Historyczny w sztuce Samuela Becketta "Czekając na Godota"

Człowiek Poszczeglny a Człowiek Historyczny w sztuce Samuela Becketta "Czekając na Godota" Wprowadzenie Ciemność powoli staje się blaskiem. Wstaje kolejny dzień, moim oczom ukazuje się nie-malże pusta scena. Z lewej jej strony – zwykły polny kamień. Z prawej –...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry