• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Wychowan...

Nawigacja

Wychowanie i nauczanie w starożytnej Grecji i Rzymie



Wychowanie i nauczanie w starożytnej Grecji i Rzymie




Starożytni Grecy pierwsi odkryli, że wychowanie jest procesem podobnym do budowania. Czy idzie o sprawność rąk czy ng, czy ducha, jak pod węgielnicę nienagannie zbudowany — tak opisuje gr. poeta Pindar pełnię męskich cnt, ktrą niełatwo uzyskać. Dopiero do tak pojętego wychowania odnieść można termin kształcenie, ktry po raz pierwszy pojawia się u Platona jako obrazowe określenie zabiegw wychowawczych. Kształcenie (kultura osobista) w platońskim rozumieniu jest artyst., plast. kształtowaniem człowieka wg wzorca, ideału człowieczeństwa. Wszędzie, gdziekolwiek myśl ta pojawia się w historii wychowania, jest ona dziedzictwem Grekw, a pojawia się za każdym razem tam, gdzie ludzie odwracają się od prostej tresury, stosowanej by osiągnąć pewne określone, zewn. cele, a zwracają ku prawdziwej istocie wychowania. W starożytnej Grecji ukształtowały się 2 zasadnicze typy wychowania: spartański i ateński; w Sparcie wychowanie było prawie całkowicie w rękach państwa; z Polityki Arystotelesa wywodzi się pogląd, że wychowanie spartańskie było jednostronnym drylem wojskowym. Z drugiej strony, w Ustroju lacedemońskim Ksenofonta, będącym tworem filoz. i polit. romantyki IV w. p.n.e., jawi się idealny obraz Sparty i jej systemu wychowawczego; w rzeczywistości podlegał on ewolucji, skostnienie zaś nastąpiło dopiero w IV w. p.n.e.; wychowanie spartańskie miało surowy charakter; dzieckiem do 7. roku życia zajmowała się rodzina, do 18. dzieci obojga płci wychowywały się w państw. zakładach wychowawczych typu koszarowego, gdzie uprawiały ćwiczenia fiz. i wojsk.; chłopcy do ukończenia 20 lat przygotowywali się do służby wojsk., trwającej od 20. do 30. roku życia; celem tego systemu było wychowanie ludzi sprawnych fizycznie, walecznych i zdyscyplinowanych; organizację wychowania w Sparcie przypisuje się Likurgowi; opisał ją m.in. Plutarch w Żywocie Likurga. W Atenach ideałem wychowawczym było uformowanie człowieka wszechstronnie wykształconego; ideę swobodnego, harmonijnego i wszechstronnego wychowania (kalokagatia) realizowano przez wychowanie fiz. i tzw. muz. (od słowa muza), czyli umysłowe, moralne i estet.; kształceniem muz. chłopcw 7–14-letnich zajmowali się prywatni nauczyciele, zw. gramatystami lub kitarystami; ćwiczenia fiz. odbywali chłopcy 15–16-letni pod okiem pedotryby w jego prywatnym zakładzie (palestrze); kształcenie kontynuowali w gimnazjonach, ktre w epoce hellenistycznej były zasadniczym typem średnich szkł publ.; uwieńczeniem cyklu kształcenia było 2-letnie przysposobienie wojsk. i obywatelskie w efebiach państw., wprowadzonych po 338 p.n.e.; dziewczęta ze wszystkich warstw społ. otrzymywały wychowanie domowe. Typ wychowania ateńskiego zwyciężył w świecie helleńskim; w Atenach kształtował się także typ szkł wyższych, ktrych zaczątkiem były szkoły filoz., gł. Akademia Platońska.





Wychowanie spartańskie według Plutarcha.



Ojciec nie musiał chować dziecięcia narodzonego, lecz zanosił je na zebranie tej samej fyli, gdzie najstarsi oglądali maleństwo; o ile było silne i dobrze zbudowane, kazali je żywić i przydzielali mu jeden z 9000 działw. Chuderlawe i niekształtne odsyłali do tzw. Odłg, miejscowości pełnej przepaści koło Tajgetu, bo tak sadzili, że i dla niego samego i dla państwa jest lepiej, by nie żyło, jeżeli natura od początku nie dala mu zdrowia i siły Dbano też umiejętnie o karmicielki, by bez powijakw chowając niemowlęta, już wtedy nadawały im kształt i wygląd wolnych jednostek, uczyły je zadawalać się prostym pożywieniem, przyzwyczajały znosić odważnie ciemność i samotność, oduczały kaprysw i kwileń [..]

Lykurgos nie oddał chłopcw spartańskich najemnym wychowawcom i nie wolno było nikomu chować syna, jak mu się podobało, lecz natychmiast po ukończeniu szstego roku życia brał wszystkich pod nadzr państwowy; podzieleni na drużyny żyli razem i nawykali do towarzystwa zarwno w trudach jak i wczasach [...] Pisania uczyli się jako rzeczy przydatnej; zresztą całe wychowanie miało na celu karność, wytrwałość w trudach waleczność. Z postępem wieku zaostrzano metodę hartowania, strzyżono do skry, przyuczano chodzie boso i gry odbywać po większej części nago. Od 12 roku życia stale już chodzili bez tunik, otrzymywali jedno himation na rok; skra pozbawiona kąpieli i olejkw, twardniała im. Tylko kilka razy do roku dozwalano im tej uciechy, by się mogli wykąpać i natrzeć ciało. Sypiali razem wedle hufcw i drużyn na szuwarze, ktry obłamywali z łodyg palcami bez użycia żelaza nad Eurotasem. Wieczerza bywała skąpa, aby walka z niedostatkiem zmuszała ich do odwagi i przemyślności (...)

Uczono tez chłopcw wysławiać się w sposb cięty a dowcipny i przy swej zwięzłości pobudzający do myślenia (...) Pieśni spartańskie, ktrych niemniej starannie uczono, sławiły przeważnie poległych za Spartę, lub ganiły tchrzw, przedstawiając nędzę ich życia, oraz zawierały przyrzeczenia mężnej postawy w życiu dojrzałym lub wyrazy dumy z powodu takiego życia już minionego - stosownie do wieku [...] W czasach wojny zwalniali rygor wychowania młodzieży i nie bronili trefić włosw, ni broni zdobnej i odzieży strojnej [...] Jakoż od 15 lat nosili długie włosy, a w czas walki namaszczali je, by lśniły i dzielili wspominając słowa Likurga o włosach, że pięknym przydają uroku, brzydkim grozy. Także ćwiczyli na wyprawach swobodniej i w ogle młodzież mogła zachować się mniej sztywne i służbowo, tak że dla nich jedynych wojna była wytchnieniem od ćwiczeń wojennych.

Już przy zwartym szyku bojowym i na widok nieprzyjaciela krl składał kozę na ofiarę, da- wał wszystkim komendę, by wkładać wieńce i kazał grać fletnistom pieśń kastorejską. Rwno- cześnie pierwszy nucił pieśń bojowa i był to uroczysty i groźny widok, jak oni maszerowali przy dźwiękach fletu rwną falangą i bez trwogi w duszy łagodnie i pogodnie wiedzeni pieśnią na hazard życia [...] Gdy wroga przyprawili zwycięsko o rozsypkę, ścigali go tylko tak daleko, ile wystarczyło do utrwalenia zwycięstwa, po czym natychmiast trąbili na odwrt, bo nieszlachetną i niegrecką rzeczą wydawało im się wyrzynać ustępujących pola (...)

Wychowanie rozpościerało się także na wiek dojrzały. Nikomu nie wolno było żyć wedle upodobania, lecz, jak w obozie, wszyscy mieli w mieście przepisany rozkład czynności państwowych i w ogle uważali, ze nie należą do siebie, lecz do ojczyzny. O ile nie przykazano im innego zajęcia, nadzorowali chłopcw, uczyli ich rżnych rzeczy pożytecznych lub sami uczyli się od starszych [...] Młodzież poniżej lat 30 nie uczęszczała na rynek, ale przez krewnych [...] załatwiała sprawy konieczne. I starszemu wstyd przynosiło, jeśli go widziano ustawicznie kręcącego się po rynku.







Wychowanie i nauczanie w starożytnym Rzymie



Rzymianie, podobnie jak Grecy, wprowadzili trzystopniowy system nauczania :

a) szkoły podstawowe", w ktrych uzyskiwano tylko umiejętność czytania i pisania;

b) szkoły średnie, gdzie czytano i interpretowano dzieła literatury greckiej i łacińskiej (za jej mistrzw uznano przede wszystkim Cycerona i Wergiliusza) pod kierunkiem nauczyciela zwanego grammaticus;

c) szkoły wyższe, prowadzone przez retorw, nauczano w nich głwnie krasomwstwa.

Rżnice jakie można zauważyć w nauce w Grecji i Rzymie, są związane z istotna innowacją rzymska dotyczącą wprowadzenia nauczania prawa, z ktrego wykształciło się stopniowo szkolnictwo wyższe typu prawniczego. W III wieku powstała w Syrii taka szkoła w Berytus (Bejrut) jako ważny ośrodek nauki prawa rzymskiego na Wschodzie. Wiele ze szkł rżnych stopni utrzymywano na koszt miasta. Cesarze także występowali jako dobroczyńcy szkolnictwa, tak np. Wespazjan wprowadził stałe wysokie pensje dla dwch retorw w Rzymie, Marek Aureliusz zaś opłacał stanowiska jednego retora i czterech filozofw w Atenach.

Nauczyciele korzystali rwnież od czasw Wespazjana z ulg podatkowych. Przez jednolitość szkolnictwa i wychowanie wielu pokoleń no wzorach ideowych literatury klasycznej wytworzyła się wsplna kultura Imperium Rzymskiego, obejmująca przynajmniej ogł ludności miejskiej.





Dzieci zaczynały na ogł naukę, zarwno dziewczęta i chłopcy, w sidmym roku życia; dziewczęta w rodzinach zamożnych - w domu pod kierunkiem matki, chłopcy mieli swojego domowego nauczyciela albo z rodzin uboższych - uczęszczali do szkoły.

Były szkoły prywatne prowadzone najczęściej przez Grekw wyzwoleńcw; chłopcy uczęszczający do szkoły byli pod stałą opieka wychowawcy-pedagoga (pedagogus), ktry odprowadzał ich do szkoły, a w domu pełnił rolę wychowawcy i nauczyciela. Kwintylian stawia pedagogom poważne wymagania, przede wszystkim muszą mieć odpowiednie wykształcenie, a jeżeli im brak wykształcenia, powinni sobie z tego zdawać sprawę. Nie ma nic gorszego nad ludzi, ktrzy niewiele posunęli się w nauce poza wstępne wiadomości, a już nabrali o sobie fałszywego przekonania, że są uczonymi"!



W początkach

nauczania program był bardzo skromny, ograniczał się do nauki czytania, pisania i podstawowych wiadomości z rachunkw. Program ulegał zmianom, jednak ze względu na wiadomości skąpe i przypadkowe nie można określić kiedy to następowało. Z biegiem czasu program nauczania rozszerzał się i obejmował trzy stopnie, puchar wiedzy napełniał nauczyciel - Litterator, ktry wygładzał braki umysłu, pźniej gramatyk - grammaticus, ktry wzbogacał rżnorodna, wiedzę, w końcu retor dający możliwość pięknego wysławiania się. Litterator był nauczycielem pierwszych klas szkoły podstawowej, był nim najczęściej Grek. niewolnik wykształcony lub wyzwoleniec, ktry uczył dzieci czytać i pisać stosując prymitywne metody.



Uczono najpierw pamięciowo nazw kolejnych liter bez pokazywania ich form, potem uczono łączyć litery w sylaby i w wy razy. Kwintylian zatroskany (Kształcenie mwcy I l) do młodych ludzi, ktrym nie brak bystrości umysłu, chętni są do nauki, lecz są i tacy, ktrzy nie rozumieją sensu uczenia się.



Kwintylian krytykuje powyższą metodę uczenia się, zauważa, że małe dzieci uczą się nazw i porządku alfabetycznego liter niż ich kształtw. Przeszkadza to pźniej dzieciom w przyswajaniu kształtw liter, gdyż nie zwracają uwagi na ich wygląd, lecz idą za tym czego się poprzednio nauczyły. Najlepiej uczyć się poznawać litery tak jak ludzi, jednocześnie z wyglądu i z widzenia.

Natomiast popiera Kwintylian metodę: uczyć- bawiąc, a więc naukę czytania przy pomocy liter z kości słoniowej czy przez jakieś inne pomysłowe zabawki, żeby miały w tym wieku więcej przyjemności i uciechy, gdy je będą, brać do rąk, bawić się nimi i nazywać je po imieniu.

Taką pomocą, naukową" bywały rwnież ciastka w postaci literek. Pod kierunkiem nauczyciela rachunkw uczyły się dzieci liczyć początkowo na palcach, przy czym palce lewej ręki służyły do oznaczania jednostek i dziesiątek, prawej- setek i tysięcy; pźniej pomocą w liczeniu były patyczki i liczydła. Tabliczkę mnożenia należało opanować pamięciowo, ćwiczono się powtarzając chrem za nauczycielem. Z czasem powstał problem czy pozostać przy nauce w domu czy posyłać dzieci. Kwintylian zdecydowanie występuje przeciwko nauce w domu, podkreślając wpływ wychowawczy szkoły. Obrońcy nauki w domu wysuwali dwa argumenty: że dzieci ulegają złym wpływom w zespole rżnych kolegw, oraz że nauczyciel mając pod opieką jednego ucznia może poświęcić mu więcej czasu.






Przykadowe prace

Recenzja Prymas trzy lata z tysiąclecia

Recenzja Prymas trzy lata z tysiąclecia Rok 1953. Bolesław Bierut po koncultacji z władzami ZSrRR wydaje decyzję o aresztowaniu prymasa Stefana Wyszyńskiego ,głowy Kościoła katolickiego w Polsce. Powd : niechęć do podporządkowania się prymasa stalinowskiej poli...

Jak Mały Książę umotywowałby swj powrt do Rży w liście pozostawionym narratorowi- list

Jak Mały Książę umotywowałby swj powrt do Rży w liście pozostawionym narratorowi- list 06.07.1978 Drogi przyjacielu. W tym liście chciałbym Ci wyjaśnić przyczynę mojego powrotu na asteroidę do Rży. Opuszczając Cię tak bez słowa wyt&...

Charakterystyczne cechy poetyki baroku

Charakterystyczne cechy poetyki baroku Epoka będąca przejawem kryzysu ideałw humanistycznych (filozofii, harmonii, ładu - Sęp Szarzyński, Treny Kochanowskiego). Świadomość egzystencji w nietrwałym świecie, a zarazem jego nieskończoność. Wewnętrzne ...

Samorząd terytorialny

Samorząd terytorialny 8.03.1990-Ustawa o samorządzie terytorialnym Zadania samorządowe I. Na szczeblu gminy 1. Ład przestrzenny 2. Gosp. Nieruchomościami 3. Gminne drogi, ulice mosty 4. Gospodarka wodna-zaopatrzenie w wodę 5. Pomoc społ. 6. Oświata kultura 7. Zie...

Globalizacja - proces powszechnego narastania problemw.

Globalizacja - proces powszechnego narastania problemw. Globalizacja jest bardzo szerokim i złożonym procesem, mającym wpływ na wszystkie sfery naszego życia: ekonomiczną, społeczną, polityczną, kulturalną itd. w skali oglnoświatowej. Zasadniczą jej cechą jest ...

"Proces" F. Kafki jako metafora ludzkiego losu.

"Proces" F. Kafki jako metafora ludzkiego losu. "Proces" na pewno można interpretować jako pokazanie ludzkiego losu, jego uoglnienie, także w znaczeniu religijnym Można uoglniać, gdyż obraz sprawiając wrażenie realnego, jest nie określony w czasie i przestrzeni, nie mamy szc...

Żydowscy żołnierze II wojny światowej

Żydowscy żołnierze II wojny światowej Przed wybuchem wojny 1939 r. w Polsce Żydzi zaangażowali się w działalność antyfaszystowską, ofiarowali pieniądze na uzbrojenie armii, zajmowali się budowaniem umocnień fortyfikacyjnych, uczestniczyli w walce przeci...

Ugruntowanie się folwarku

Ugruntowanie się folwarku Ugruntowanie się folwarku Wiek XVI był niemal w całej Europie okresem koniunktury na produkty rolne. Rozwj gospodarki towarowo-pieniężnej, wzrost bogactw mieszczaństwa, przemiany demograficzne powodowały wzmożony popyt na artykuły żywnośc...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry