• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Zanieczy...

Nawigacja

Zanieczyszczenia



Zanieczyszczenia




ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA SĄ GŁWNYMI PRZYCZYNAMI GLOBALNYCH ZAGROŻEŃ ŚRODOWISKA. NAJCZĘŚCIEJ I NAJBARDZIEJ ZANIECZYSZCZAJĄ ATMOSFERĘ: DWUTLENEK SIARKI, TLENEK AZOTU ORAN PYŁY.



ŹRDŁA ZANIECZYSZCZEŃ:

-SUBSTANCJE GAZOWE, STAŁE LUB CIEKŁE, ZNAJDUJĄCE SIĘ W POWIETRZU W WIĘKSZYCH ILOŚCIACH NIŻ ICH ŚREDNIA ZAWARTOŚĆ

1.WYWOŁANE PRZEZ CZŁOWIEKA

-UPRZEMYSŁOWIENIE

-WZROST LICZBY LUDNOŚCI

-PRZEMYSŁ ENERGETYCZNY

-MOTORYZACJA

2.NATURALNE

-WYBUCHY WULKANW

-EROZJA WIETRZNA SKAŁ

-PYŁ KOSMICZNY

-POŻARY LASW



SKUTKI

1.U LUDZI

-SCHORZENIA UKŁADU ODDECHOWEGO

-ZABURZENIA REPRODUKCJI

-ALERGIE

2.W ŚRODOWISKU KULTUROWYM CZŁOWIEKA

-KOROZJE METALI

-KOROZJE MATERIAŁW BUDOWLANYCH





Zanieczyszczenie środowiska to odwieczny problem, ktry dotyka chyba każdego. Potęgujemy je używając piecw na węgiel lub farb i lakierw w aerozolu. Ale chyba największym zagrożeniem są odpady, ktre poważnie grożą nam pogrzebaniem pod grą śmieci.

Odpady gromadzone są na wysypiskach - ogromnych terenach wyłączonych z użytkowania przez jakiekolwiek zwierzęta , z nielicznymi wyjątkami jak szczury i mewy. Trujące substancje wymywane i ulatniające się z tych odpadw dostają się do wody, gleby i powietrza szkodząc organizmom żyjącym na przyległych terenach. Jednym ze sposobw na opanowanie tej sytuacji jest lepsze zabezpieczenie wysypisk śmieci, spalarnie lub ostatnio bardzo modny i popularny na zachodzie recykling – czyli przerbka wtrna odpadw.

Degradacja środowiska ma ścisły związek z nadmierną liczebnością populacji ludzkiej. Przyjście na świat jednego dziecka w kraju wysoko rozwiniętym takim jak np. Stany Zjednoczone zwiększa presję na środowisko niż przybycie dwanaściorga dzieci w kraju rozwijającym się.

Największym zanieczyszczonym terem w Polsce jest Wyżyna Śląska. Jak wiemy znajdują się tam głwne ośrodki przemysłu metalurgicznego i energetycznego. Takie nagromadzenie tylu fabryk i kopalni spowodowało, iż Śląsk jest obecnie obszarem objętym klęską ekologiczną. W tym regionie oczyszczane jest tylko 20% ściekw przemysłowych i 10% ściekw komunalnych. Do kolejnych trucizn Wyżyny Śląskiej możemy zaliczyć emisję dużej ilości pyłw i szkodliwych gazw takich jak: dwutlenek siarki, ktry przyczynia się do powstawania "kwaśnych deszczy", tlenek węgla, tlenek azotu, siarkowodr oraz amoniak. W opadających na wyżynę pyłach znajdują się ogromne ilości metali ciężkich: ołowiu, cynku, rtęci, kadmu i miedzi. W Grnośląskim Okręgu Przemysłowym na 1 km2 opada przeszło 1000 t pyłw rocznie. Zgodnie z przyjętymi normami wskaźnik ten nie powinien przekraczać 200 t na km2.



Ziemia:

W przeciwieństwie do zanieczyszczeń powietrza i wody, zanieczyszczenia gleby zalegają w niej bardzo długo - setki lat. Jest to tym bardziej groźne, że gleba przyjmuje zanieczyszczenia powietrza opadające na nią wraz z deszczem, oraz zanieczyszczenia spływające do niej z wd.

Dużym zagrożeniem dla gleby mogą być sztuczne nawozy, ktrych celem jest wzbogacanie gleby w pierwiastki niezbędne do życia roślin: azot (N), fosfor (P), potas (K). Nawozy te stają się jednak szkodliwe, jeśli stosowane są w nadmiernych ilościach. Rwnie groźne jest nadmierne stosowanie środkw ochrony roślin lub innych toksycznych substancji. Do gleb przedostają się rwnież pochodzące z przemysłu i motoryzacji metale ciężkie, ktre mogą z kolei przenikać do rosnących na niej upraw. Oddzielne zagrożenie stanowi zakwaszanie gleb, ktre zależy od ilości kwaśnych opadw oraz stopnia zakwaszenia wd. Zakwaszenie gleby prowadzi do przedostawania się do niej trujących metali oraz wymywania składnikw niezbędnych do życia roślin:

źrdłem kwaśnych deszczw, zagrażających zarwno lasom jaki i zabytkom, jest zanieczyszczenie atmosfery. Te żrące opady są rezultatem reakcji z udziałem lotnych węglowodorw, dwutlenku siarki, tlenkw azotu emitowanych przez przemysł, elektrownie cieplne, transport i rolnictwo. Woda zawarta w chmurach, przepływających ponad fabrykami, nasyca się wyrzucanymi w powietrze substancjami chemicznymi. Dalsze reakcje prowadzą do powstania kwasw: z dwutlenku siarki powstaje ostatecznie kwas siarkowy, z tlenkw azotu - kwas azotowy. Szkodliwe substancje wędrują z wiatrem w postaci zawiesiny i opadając wraz z cząsteczkami wody na ziemię, uszkadzają wiele ekosystemw. Wwczas gleby stają się niezdatne do uprawy. W wyjałowionych jeziorach giną ryby. A przede wszystkim - ginie las.

Bardzo ważnym zabiegiem w tej sytuacji jest zobojętnienie kwaśnego odczynu gleby przez dostarczanie jej wapienia, lub dolomitu; tzw. wapnowanie gleb.

Jednym ze sposobw oczyszczania gleb jest wypłukiwanie z niej substancji toksycznych, lub mieszanie gleb bardzo skażonych z glebą czystą.

Co ważne powietrze potrafi samo oczyścić się z zanieczyszczeń po kilku dniach, woda może tego dokonać w ciągu kilku lat, za to gleba może potrzebować na to nawet tysiącleci.



Zanieczyszczenia wd opadowych.



Wody opadowe zawierają wszystkie składniki powietrza atmosferycznego, wymyte w czasie opadu. Będą to, oprcz gazw atmosferycznych, przede wszystkim inne gazy, takie jak tlenki azotu, dwutlenek siarki, tlenek węgla i dodatkowe ilości dwutlenku węgla.

W wodach tych może występować wiele związkw metali ciężkich, emitowanych przez przemysł, jak związki arsenu, ołowiu, kadmu, cynku, żelaza i innych. Z powietrza wody mogą sorbować produkty niepełnego spalania produktw naftowych, substancje radioaktywne i inne pochodzące ze źrdeł naturalnych. W wodach opadowych znajdują się rwnież składniki stałe, ktrych źrdłem są: atmosferyczne emisje przemysłowe, części mineralne pochodzące z powierzchni ziemi, utwory wyrzucone do atmosfery w wyniku erupcji wulkanicznej czy trzęsień ziemi, rżne sole porywane z powierzchni wd przez wiatry do atmosfery itp. Emitowane do atmosfery zanieczyszczenia rozprzestrzeniają się w rżnych kierunkach i na rżne odległości; dlatego mogą być wymywane przez deszcze z dala od miejsca, z ktrych pochodzą.



Zanieczyszczenia wd podziemnych.



Wody podziemne są źrdłem zaopatrzenia dla większości wodociągw. Mogą w nich występować znaczne ilości żelaza ( do 35 mg/dm ), ktrego zawartość należy obniżyć, by można z tych wd korzystać. Niebezpieczeństwo dla wd podziemnych oprcz chemizacji rolnictwa stanowią materiały pędne i produkty ropopochodne, ktre przedostają się do wd z wyciekw ze zbiornikw i rurociągw, z instalacji technologicznych zakładw przerabiających ropę, stacji benzynowych, myjni samochodowych, stacji obsługi samochodw, czy też wylewane są wprost do gleby przez ludzi ignorujących wszelkie zasady ochrony środowiska. Do wd podziemnych mogą też migrować wszelkie zanieczyszczenia przemysłowe znajdujące się w ściekach oraz emisjach atmosferycznych, a po opadnięciu na ziemię wymywane z gleby. Mogą to być związki silnie toksyczne ( np metali ciężkich ) stwarzające ogromne ryzyko skażenia tych wd.



Zanieczyszczenia wd powierzchniowych.



Źrdłem zanieczyszczenia wd powierzchniowych zarwno śrdlądowych, jak i morskich są ścieki przemysłowe, komunalne i rolnicze.

Wysoki stopień zanieczyszczenia wd tymi ściekami doprowadzi do wyczerpania się ich zdolności do samooczyszczania. Z badań 40 głwnych rzek w Polsce wynika, że według kryterium biologicznego niema już wd w I klasie czystości. W klasie II odnotowano –1,6%, zaś w klasie III –9,7% długości badanych odcinkw.

Podstawowymi przyczynami bardzo niskiej jakości wd powierzchniowych są: zrzut ładunkw zanieczyszczeń nie poddawanych redukcji, stale rosnąca ilość ściekw pochodzenia komunalnego, niska efektywność urządzeń oczyszczających. Na 845 miast jedynie 526 ma oczyszczalnie ściekw, w tym jest 141 oczyszczalni mechanicznych .

Istotnym źrdłem zanieczyszczenia Odry i Wisły, i to już w grnym ich biegu, są zasolone wody kopalniane zawierające ładunek soli oceniany na 9 tys. t na dobę. Zasolenie wody powoduje hamowanie w rzekach procesu samooczyszczania, korozję budowli wodnych, taboru pływającego, urządzeń wodociągowych i instalacji wodociągowych.



Niewielkie ilości wody jaką dysponujemy, a zwłaszcza zła jej jakość, uniemożliwiają spełnianie przez nią funkcji społecznych, gospodarczych i ekologicznych, a w szczeglności:

• zaopatrzenie w wodę ludności , przemysłu i rolnictwa,

• wykorzystania jako potencjalnego źrdła energii,

• wykorzystania jako drogi wodnej,

• wykorzystania jako miejsca odpoczynku nadwodnego, uprawiania sportw wodnych i turystyki.



Do najważniejszych zanieczyszczeń występujących w ściekach, a po ich zrzucie w wodach powierzchniowych, zaliczamy:

Substancje powierzchniowo czynne ( detergenty ), stanowiące głwny składnik środkw piorących, myjących, zwilżających. Będąc środkami ułatwiającymi rozpuszczanie, są pośrednio szkodliwe, gdyż powodują rozpuszczanie w wodzie używanej do picia czy do mycia substancji trudno lub zupełnie nierozpuszczalnych, toksycznych lub rakotwrczych.



Oczyszczanie ściekw



Do najważniejszych procesw składających się na oczyszczanie wody zalicza się: sedymentację zawiesin, procesy sorpcji, procesy utleniania chemicznego i biochemicznego oraz mineralizacje substancji organicznej. Procesy te wykorzystywane są także w praktyce utylizacji ściekw w specjalnych zakładach oczyszczających.



Oczyszczanie ściekw można umownie podzielić:



oczyszczanie mechaniczne – stopień oczyszczenia nie przekracza 30%

oczyszczanie biologiczne – stopień oczyszczenia waha się od 85 do 93%

oczyszczanie chemiczne – ponad 90%

Czysta woda jest niewątpliwie problemem w skali światowej.

W wielu krajach nie wchodzi już w rachubę nie tylko picie wody bezpośrednio z rzek, ale i jakość wody z kranu często budzi wątpliwości.

Rzeczywiście, skażenie rzek i wd gruntowych, z ktrych człowiek czerpie wodę pitną, stale rośnie. Ta woda, do ktrej spływają ścieki jest oczywiście oczyszczona, ale najbardziej zawansowane technologie nie zdołają wyeliminować wszystkich zanieczyszczeń. W dodatku ścieki pochodzące z przemysłu, rolnictwa i gospodarstw domowych coraz bardziej pogarszają stan wd. Ren, najważniejsza rzeka Europy, zbiornik wody pitnej dla 20 mln osb, jest rwnocześnie jedną z najbardziej zanieczyszczonych na świecie: rocznie doprowadza się do niej ok. 10 tys. ton najrżniejszych substancji chemicznych.

Rżne gałęzie przemysłu a także rolnictwo powodują przedostawanie się do wody wielu produktw toksycznych, takich jak: metale ciężkie, arsen, cyjanki, pestycydy, azotany, ktre mają negatywny wpływ nie tylko na środowisko naturalne, ale także na zdrowie i samopoczucie każdego człowieka.

Skoro zarwno wody powierzchniowe, jak i podziemne są już zanieczyszczone, to trzeba zaprzestać wrzucania do niej toksycznych odpadw i poprawić metody jej uzdatniania, by w przyszłości mc cieszyć się coraz czyściejszymi rzekami, jeziorami i morzami.



Przez stulecia ludzie wykorzystywali wody bieżące do pozbywania się ściekw. Dziś w wodach tych znajdują się nawozy z pl i detergenty z gospodarstw domowych i zakładw przemysłowych . wszystkie te substancje trafiają pźniej do mrz. Wszystko to następnie jest wchłaniane przez morskie zwierzęta i następnie może do nas wrcić w pożywieniu. W latach 50. w Japonii setki ludzi zatruło się rtęcią- stając się w rezultacie kalekami- po spożyciu ryb, ktre zawierały ten metal.



Ad.1ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA, gazy, ciecze i ciała stałe obecne w powietrzu, nie będące jego naturalnymi składnikami, lub też substancje występujące w ilościach wyraźnie zwiększonych w porwnaniu z naturalnym składem powietrza; do zanieczyszczeń powietrza należą: 1) gazy i pary związkw chemiczne 2) cząstki stałe nieorganiczne. i org. 3) mikroorganizmy — wirusy, bakterie i grzyby; 4) kropelki cieczy. Zanieczyszczenia powietrza mogą ujemnie wpływać na zdrowie człowieka, przyrodę ożywioną, klimat, glebę, wodę lub powodować inne szkody w środowisku, np. korozję budowli; lotne zanieczyszczenia powietrza będące substancjami zapachowymi mogą być dodatkowo uciążliwe dla otoczenia.

Wartość emisji zanieczyszczeń to ilość zanieczyszczeń wydalana do atmosfery w jednostce czasu, wyrażana w g/s, kg/h lub t/rok.

Do naturalnych źrdeł zanieczyszczenia powietrza należą: wulkany (ok. 450 czynnych), z ktrych wydobywają się m.in. popioły wulk. i gazy; pożary lasw, sawann i stepw); bagna wydzielające m.in. metan, powierzchnie mrz i oceanw, z ktrych unoszą się duże ilości soli; gleby i skały ulegające erozji, burze piaskowe; tereny zielone, z ktrych pochodzą pyłki roślinne. Źrdła antropogeniczne można podzielić na 4 grupy: 1) energ. — spalanie paliw, 2) przem. — procesy technol. w zakładach chem., rafineriach, hutach, kopalniach, cementowniach, 3) komunik., gł. transport samochodowy, ale także kol., wodny i ?lotn., 4) komunalne — gospodarstwa domowe oraz gromadzenie i utylizacja ściekw (np. wysypiska, oczyszczalnie ściekw). Źrdła emisji?odpadw i zanieczyszczeń mogą być punktowe (np. komin), liniowe (np. szlak komunikacyjne.) i powierzchniowe (np. otwarty zbiornik z lotną substancją).

Zanieczyszczenia powietrza można podzielić na zanieczyszczenia pierwotne, ktre występują w powietrzu w takiej postaci, w jakiej zostały uwolnione do atmosfery, i zanieczyszczenia wtrne, będące produktami przemian zachodzących między składnikami atmosfery i jej zanieczyszczeniem oraz pyłami uniesionymi ponownie do atmosfery po wcześniejszym osadzeniu na powierzchni ziemi. Zanieczyszczenia powietrza ulegają rozprzestrzenianiu, ktrego intensywność zależy m.in. od warunkw terenowych. Następnie zachodzi proces samooczyszczania w wyniku osadzania się zanieczyszczeń (sorpcja) lub ich wymywania przez wody atmosferyczne. Cząstki zanieczyszczeń, ktrych średnica nie przekracza 200 m, utrzymują się w powietrzu dość długo w postaci aerozoli, po czym cząstki o średnicach mniejszych niż 20 m są usuwane gł. wskutek wymywania, większe opadają na powierzchnię ziemi pod wpływem siły ciężkości. Wszystkie składniki powietrza w wyniku nieustannego ruchu ulegają ciągłemu mieszaniu; przy niekorzystnym ukształtowaniu terenu i bezwietrznej pogodzie, na niewielkiej przestrzeni (miasta, okręgi przem.) gromadzi się duża ilość zanieczyszczeń — smogiem.?wzrost ich stężenia powoduje niekiedy powstanie gęstej mgły zw.

Występujące w atmosferze gazy absorbujące promieniowanie podczerwone odbite od powierzchni Ziemi — para wodna, dwutlenek węgla, metan, podtlenek azotu oraz freony, zw. gazami cieplarnianymi lub szklarniowymi, powodują tzw. efekt cieplarniany. Emisja globalna CO2 wynosi ok. 1011 t/rok; stężenie tego gazu wzrosło od ok. 270 ppm na pocz. XX w. do 360 ppm w latach 80. Gazy tzw. kwaśne wywołują zakwaszenie wody w atmosferze. Związki reagujące z ozonem, tj. freony i tlenki azotu, są przyczyną ubytku ozonu w ozonosferze; tzw. dziura ozonowa wykryta nad Antarktydą 1983 rozszerza się, zwiększając ilość szkodliwego dla organizmw żywych promieniowania ultrafioletowego docierającego do powierzchni Ziemi.

Skład powietrza w pomieszczeniach zamkniętych zależy gł. od: jakości powietrza atmosf. w rejonie, w ktrym stoi budynek, rodzaju i ilości zanieczyszczeń emitowanych w procesach zachodzących w pomieszczeniu oraz rodzaju i efektywności systemu wentylacji pomieszczenia. Źrdłami zanieczyszczeń są: 1) procesy utleniania: bezpośrednie spalanie paliw (gotowanie posiłkw, ogrzewanie wody), palenie tytoniu, procesy oddychania, 2) materiały bud. lub wykończeniowe, 3) procesy technologiczne. Najbardziej szkodliwe związki chem. stosowane w budownictwie to: aldehyd mrwkowy (formaldehyd), fenole, toluen, ksylen i styren, znajdujące się gł. w lepikach, klejach, lakierach i materiałach impregnacyjnych; toksyczny formaldehyd (szczeglnie niebezpieczny dla dzieci i młodzieży) jest emitowany z wełny miner. oraz płyt paździerzowych, do produkcji ktrych są stosowane kleje i lakiery zawierające ten składnik.

W warunkach przem., gł. w grnictwie węglowym, przemyśle miner.., odlewnictwie żelaza, produkcji materiałw bud., przetwrstwie azbestu oraz przy spawaniu i piaskowaniu, poważne zagrożenie stanowią pyły powodujące pylicę płuc. Wśrd czynnikw toksycznych wywołujących zatrucia zaw. dominują: ołw i jego związki, dwusiarczek węgla (CS2), związki fluoru i tlenek węgla.

Oddziaływanie zanieczyszczenia powietrza na środowisko może obejmować krtkotrwałe (epizodyczne) oddziaływanie zanieczyszczeń o dużym stężeniu lub długotrwałe działanie zanieczyszczeń o małym stężeniu; zwykle obserwuje się wzmożone jednoczesne działanie wielu zanieczyszczeń powietrza. Dwutlenek siarki wywołuje u ludzi silne podrażnienie błon śluzowych (kaszel, obrzęk błon śluzowych i skurcze mięśni oskrzelowych); w stężeniu 10–500 g/m3 powoduje uszkodzenie liści wielu roślin — lucerna, jęczmień, owies, pszenica, szpinak, tytoń, sosna zwyczajna są b. wrażliwe, winorośl, truskawka, mieczyki, rże, sosna czarna są bardziej odporne. Szczeglnie zagrożone degradacją są lasy, gdzie jako zanieczyszczenia powietrza występują związki siarki, azotu, chloru, fluoru, cynku, ołowiu, miedzi oraz węglowodory. Dopuszczalne stężenia zanieczyszczenia powietrza są ustalane odrębnie dla obszarw specjalnie chronionych (tereny uzdrowisk, parkw nar., rezerwatw przyrody i parkw krajobrazowych) oraz pozostałych obszarw. Dodatkowe przepisy prawne regulują dopuszczalny stopień zanieczyszczenia powietrza na stanowiskach pracy.

Nad ponad 20% pow. Polski, gł. nad terenami dużych ośr. miejskich., występuje nadmierne zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Szacuje się, że w Polsce oglna emisja zanieczyszczeń gazowych 1993 wynosiła co najmniej 10,0 mln t, w tym CO — 4,4 mln t, SO2 — 2,7 mln t (1991 — 3,0 mln t, 1989 — 3,9 mln t), lotnych substancji org. — 1,7 mln t, NOx — 1,1 mln t (1991 — 1,2 mln t, 1989 — 1,5 mln t), CS2 — 20 tys. t, H2S — 9 tys. t, związkw fluoru — 4 tys. t, emisję CO 2 szacuje się na ok. 400 mln t. Emisja pyłw 1989–93 zmniejszyła się z 2,4 mln t do 1,5 mln t rocznie. Obserwuje się ogromne zniszczenia lasw, np. w G. Izerskich, okolicach Puław, Rybnika.



ZANIECZYSZCZENIE ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO, stan środowiska wynikający z wprowadzenia do powietrza, wody lub gruntu albo nagromadzenia na powierzchni ziemi substancji stałych, ciekłych lub gazowych albo energii w takich ilościach lub w takim składzie, że może to ujemnie wpływać na zdrowie człowieka, przyrodę ożywioną, klimat, glebę, wodę lub powodować inne niekorzystne zmiany, np. korozję materiałw. Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego może być spowodowane przez źrdła naturalne (np. wulkany) lub antropogeniczne (tj. sztuczne, będące wynikiem działalności człowieka); następuje ono w wyniku nie zamierzonej, lecz systematycznej działalności człowieka, polegającej na ciągłej emisji czynnikw degradujących środowisko, lub też jest następstwem awarii będącej przyczyną nagłego uwolnienia zanieczyszczeń do: atmosfery, wd albo gruntu .

Oceny stanu środowiska dokonuje się w odniesieniu do stanu naturalnego (czystego) bez względu na to, czy jego zmiany są spowodowane przez substancje lub oddziaływania, dla ktrych ustalono poziom stężeń (lub natężeń) dopuszczalnych, czy też przez inne czynniki, dla ktrych brak jest takich normatyww. Niekiedy przez zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego rozumie się przekroczenie norm jakości środowiska lub dopuszczalnych wskaźnikw emisji zanieczyszczeń, czyli właściwie wystąpienie niedopuszczalnego poziomu zanieczyszczenia środowiska przyrodniczego, np. czyste powietrze nie zawiera fluoru i jego związkw, jakakolwiek więc ich obecność w powietrzu stanowi jego zanieczyszczenie (przepisy prawne zaś określają dopuszczalne zanieczyszczenie tymi substancjami przez podanie wartości dopuszczalnego stężenia związkw fluoru w powietrzu — stężenie chwilowe to 30 g/m3, średniodobowe 10 g/m3 i średnioroczne 1,6 g/m3).

Intensywny rozwj przemysłu i urbanizacja w 2 poł. XX w. spowodowały, że zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego zmieniło swj zakres przestrzenny z lokalnego, poprzez regionalny (np. zanieczyszczenie Renu, basenu M. Śrdziemnego lub Bałtyckiego — lata 60. i 70.), aż do globalnego (np. zakwaszenie środowiska, zanik warstwy ozonu w stratosferze na wysokości ok. 25 km lub zanieczyszczenie oceanw). Dlatego też wg ekspertw UNESCO obecnie najgroźniejszymi czynnikami zanieczyszczającymi są: dwutlenek węgla— jedna z przyczyn efektu cieplarnianego, tlenek węgla, dwutlenek siarki i dwutlenek azotu (SO2 i NO2), powodujące zakwaszenie środowiska, fosfor, wywołujący eutrofizację , rtęć i ołw, ulegające bioakumulacji, ropa naftowa, DDT i inne pestycydy oraz promieniowanie. Jednocześnie wiele zagrożeń wynika ze skażenia najbliższego otoczenia człowieka, m.in. powietrza w pomieszczeniach zamkniętych, wody pitnej i żywności. Wiedza o stanie środowiska przyr. i zachodzących w nim zmianach oraz o stopniu degradacji poszczeglnych jego elementw jest konieczna do podejmowania optymalnych decyzji dotyczących jego ochrony.

Sytuacja w Polsce. Stan środowiska przyr. w Polsce jest zrżnicowany. Istnieje 19 (1995) parkw nar., wiele rezerwatw przyrody, parkw krajobrazowych i obszarw chronionego krajobrazu, a także utworzone decyzją UNESCO Międzynar. Rezerwaty Biosfery oraz przekształcone tereny znajdujące się w wojewdztwach pn. i wsch. ochrona przyrody). Jednocześnie wyrżnionych jest 27 obszarw ekol.?( zagrożenia, m.in. GOP, Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy, Zat. Gdańska i G. Izerskie, gdzie niektre wskaźniki zanieczyszczenia środowiska przyrodniczego przekraczają normy dopuszczalne dla życia przyrody i zdrowia człowieka.

Z pomiarw przeprowadzonych w latach 1990–93 wynika, że wg obowiązujących norm dopuszczalnego stężenia zanieczyszczeń w atmosferze, niekorzystna sytuacja panowała na terenie ponad 10% jednostek adm. kraju — najgorsza w miastach i przem. okręgach woj.: Śląskiego, dolnośląskiego, małopolskiego i krakowskiego, przy czym najczęściej występowało ponadnormatywne stężenie pyłu, formaldehydu, ołowiu i fluoru.

W Polsce rozrżnia się 3 klasy czystości powierzchniowych wd śrdlądowych, ktrym odpowiadają charakterystyczne wartości parametrw. Głwnym zanieczyszczeniem wd powierzchniowych są związki org. łatwo utlenialne, związki azotu i fosforu oraz rozp. sole, pochodzące z wd kopalnianych (chlorki i siarczany). Stan czystości wd podziemnych nie jest jeszcze w pełni rozpoznany (1994); ocenia się jednak, że zanieczyszczenie objęło już ok. 25% zasobw dyspozycyjnych. Jest ono wynikiem oddziaływania obszarowych źrdeł zanieczyszczeń związanych z działalnością roln., zanieczyszczenia atmosfery, braku kanalizacji na wsi i w wielu miastach oraz występowania licznych punktowych źrdeł zanieczyszczenia, np. składowisk odpadw przem. i komunalnych (z ktrych jedynie 30% jest zlokalizowanych, urządzonych i eksploatowanych zgodnie z obowiązującymi wytycznymi techn. i nie powoduje zagrożenia), stacji benzynowych i in. Źrdła te oddziałują rwnież na stan gleb i gruntw, ktrych rekultywacja jest szczeglnie długotrwała i kosztowna. W kształtowaniu klimatu akust. decydujący udział mają źrdła hałasu komunik. (drogi, torowiska, zajezdnie, dworce, lotniska i in.). Poziom natężenia hałasu pochodzącego od tych źrdeł w dużych miastach wynosi 65–75 dB, w średnich i małych 62–73 dB i na terenach wiejskich 45–62 dB.

Poprawa stanu środowiska wymaga ograniczenia ilości zanieczyszczeń przez wdrażanie technologii ochronnych oraz technologii minimalizujących zużycie surowcw i energii, a także rekultywacji środowiska zdegradowanego i przestrzegania przepisw prawnych z zakresu ochrony środowiska.



ZANIECZYSZCZENIA GLEB I GRUNTW, substancje radioaktywne oraz mikroorganizmy występujące w glebach w ilościach przekraczających ich normalną zawartość, niezbędną do zapewnienia obiegu materii i energii w ekosystemach. Pochodzą m.in. ze stałych i ciekłych odpadw przem. i komunalnych, gazw i pyłw emitowanych z zakładw przem., gazw wydechowych silnikw spalinowych oraz z substancji stosowanych w rolnictwie (nawozy sztuczne, środki ochrony roślin). Zanieczyszczenia mogą zmieniać właściwości gleby obniżając jej urodzajność, a więc powodują zmniejszenie plonw i obniżenie ich jakości, zakłcają przebieg wegetacji roślin, niszczą walory szaty roślinnej, a także mogą powodować korozję fundamentw budynkw i konstrukcji inżynierskich, np. rurociągw. Najbardziej rozpowszechnione zanieczyszczenia gleb to: związki org. (np. pestycydy), metale ciężkie (np. ołw, rtęć) i azotany. Rodzaje substancji powodujących chemiczne zanieczyszczenia gleb i gruntw oraz ich źrdła przedstawia tabela.

Chemiczne przekształcenie gleby polega na zmianie jej odczynu (zakwaszenie albo alkalizacja), zasoleniu lub zatruciu w wyniku antropopresji, tj. zamierzonego lub nieoczekiwanego skutku działalności człowieka. Jednym z podstawowych parametrw chem. gleby jest odczyn. Wpływa on na kierunek procesw glebowych, wietrzenie skał macierzystych, mineralizację i humifikację szczątkw org., nitryfikację (utlenianie jonw amonowych do azotanw) i denitryfikację (redukcję azotanw do amoniaku lub azotu) oraz rozwj organizmw żyjących stale lub przejściowo w glebie (edafonu) i wzrost roślin, a także na stopień agresywności gruntu. Zakwaszenie gleby jest wynikiem zachodzących w niej procesw rozkładu substancji org., procesw życiowych roślin, ktrych produktami są kwasy org. i nieorg., nitryfikacji oraz hydrolizy soli glinu i żelaza. Wzrost zakwaszenia powodują dodatkowo kwaśne opady, ktre wprowadzają do gleby jony siarczanowe, azotanowe, chlorkowe i (wodorowe) oraz inne zanieczyszczenia wymywane z atmosfery. Degradujące działanie kwaśnych opadw na podłoże oraz zwiększonego zakwaszenia gleby polega na rozkładzie minerałw pierwotnych i wtrnych, uwalnianiu z glinokrzemianw glinu, ktry w formie jonowej ma właściwości toksyczne, wymywaniu składnikw miner. z kompleksu sorpcyjnego oraz na znacznym zmniejszaniu aktywności mikroorganizmw. Do alkalizacji gleby prowadzi natomiast wymywanie z atmosfery pyłw, np. cementowych, oraz nadmierne wapnowanie. Groźne zanieczyszczenie gleby stanowią występujące w nadmiarze azotany, ktrych źrdłem jest nadmierne nawożenie gleb azotem, zanieczyszczona atmosfera lub ścieki. Azotany opźniają dojrzewanie roślin zmniejszając ich odporność na choroby, szkodniki i wyleganie, powodują zanik przyswajalnej miedzi oraz są prekursorami kancerogennych, teratogennych i fitotoksycznych nitrozoamin. Rośliny uprawiane na glebach o nadmiernej zawartości azotu szkodzą zdrowiu ludzi i zwierząt.

Uszkodzenia mech., nadmierne nawożenie i zanieczyszczenie gleby, pogarszają stan jej warstwy powierzchniowej (poziom akumulacyjny, prchniczy), w ktrej gromadzą się związki miner. i org. mające znaczenie dla żyzności gleby oraz większość zanieczyszczeń. Trwały spadek żyzności gleby w wyniku procesw ługowania jest spowodowany obniżeniem ilości i jakości prchnicy w glebie, zakwaszeniem, wymywaniem kationw zasadowych ?(wapnia, magnezu, potasu), a także zniszczeniem struktury gleby, i oznacza degradację ; gleby oraz obniżenie jej wartości użytkowej (stopnia bonitacji). Chemizacja rolnictwa, obejmująca stosowanie nawozw sztucznych, środkw ochrony roślin, preparatw poprawiających strukturę gleby, sprzyja akumulacji substancji toksycznych w środowisku.

Przyczyną degradacji gleby są zmiany klimatu, rabunkowa gospodarka rolna, obniżenie poziomu wd gruntowych . Z wylesieniem wiąże się także proces denudacji, tj. ustawicznego niszczenia profilu glebowego i wyrwnywania powierzchni ziemi w wyniku erozji wodnej i wietrznej (eolicznej). Do procesw niszczących glebę należy także zmęczenie gleb, wyczerpywanie składnikw troficznych (pokarmowych) i zmniejszenie powierzchni uprawnej. Zmęczenie gleby jest to obniżenie żyzności na skutek zachwiania rwnowagi dynamicznej przez nieumiejętne nawożenie lub zanieczyszczenia. Część zanieczyszczeń jest rwnież wymywana z poziomu eluwialnego gleby i powoduje zanieczyszczenie wd powierzchniowych i podziemnych.



Zanieczyszczenia powietrza

Zanieczyszczenia powietrza są głwnymi przyczynami globalnych zagrożeń środowiska. Najczęściej i najbardziej zanieczyszczają atmosferę: dwutlenek siarki, tlenki azotu oraz pyły.



Źrdła zanieczyszczeń powietrza:

Powietrze zanieczyszczają, wszystkie substancje gazowe, stale lub ciekłe, znajdujące się w powietrzu w ilościach większych niż ich średnia zawartość. Oglnie zanieczyszczenia powietrza dzieli się na pyłowe i gazowe. Światowa Organizacja Zdrowia definiuje powietrze zanieczyszczone jako takie, ktrego skład chemiczny może ujemnie wpłynąć na zdrowie człowieka, roślin i zwierząt, a także na inne elementy środowiska. Zanieczyszczenia powietrza są najbardziej niebezpieczne ze wszystkich zanieczyszczeń, gdyż są najbardziej mobilne i mogą skazić na dużych obszarach praktycznie wszystkie elementy środowiska. Głwnymi źrdłami zanieczyszczeń są: uprzemysłowienie i wzrost liczby ludności przemysł energetyczny i motoryzacja pogorszyły znacznie jakość powietrza. Rosnące zapotrzebowanie na energie uczyniło ze spalania głwne źrdło zanieczyszczeń atmosferycznych pochodzenia antropogenicznego. Najważniejsze z nich to: dwutlenek siarki, tlenki azotu, tlenek węgla, ozon troposferyczny, ołw i pyły. Naturalne źrdła zanieczyszczeń powietrza to: wybuchy wulkanw, erozja wietrzna skal, pyl kosmiczny, niektre procesy biologiczne, pożary lasw i stepw. Zanieczyszczenia powietrza są wchłaniane przez ludzi głwnie w trakcie oddychania. Przyczyniają się do powstawania schorzeń układu oddechowego, a także zaburzeń reprodukcji i alergii. W środowisku kulturowym człowieka zanieczyszczenia powietrza powodują korozje metali i materiałw budowlanych. Działają niekorzystnie rwnież na świat roślinny, zaburzając procesy fotosyntezy, transpiracji i oddychania. Wtrnie skażają wody i gleby. W skali globalnej maja wpływ na zmiany klimatyczne. Zanieczyszczenia powietrza zwiększają także kwasowość wody pitnej . Powoduje to wzrost zawartości ołowiu , miedzi , cynku , glinu , a nawet kadmu w wodzie dostarczanej do naszych mieszkań. Zakwaszone wody niszczą instalacje wodociągowe, wypłukując z niej rżne substancje toksyczne. Wyrżnia się trzy głwne źrdła emisji zanieczyszczeń do atmosfery:



1. Punktowe - są to głwnie duże zakłady przemysłowe emitujące pyły, dwutlenku siarki,

tlenku azotu, tlenku węgla, metale ciężkie.

2. Powierzchniowe (rozproszone) - są to paleniska domowe, lokalne kotłownie, niewielkie zakłady

przemysłowe emitujące głwnie pyły, dwutlenek siarki.

3. Liniowe - są to głwnie zanieczyszczenia komunikacyjne odpowiedzialne za emisje

tlenkw azotu, tlenkw węgla, metali ciężkich (głwnie ołw).



Wyrżnia się 4 głwne skutki zanieczyszczeń powietrza

Kwaśny deszcz :

"Kwaśne deszcze" to opady atmosferyczne ktry w kroplach zawiera kw. siarkowy, powstały w atmosferze zanieczyszczonej tlenkami siarki ze spalania zasiarczonego węgla. Przyczyniają się do zwiększenia śmiertelności niemowląt i osłabienia płuc, powoduje zakwaszania rzek i jezior, niszczenie flory i fauny, degradacje gleby, niszczenie zabytkw i architektury.

Smog

Zanieczyszczone powietrze zawierające duże stężenia pyłw i toksycznych gazw, ktrych źrdłem jest głwnie motoryzacja i przemysł. Rozrżnia się dwa rodzaje smogu:

Dziura ozonowa

Spadek zawartości ozonu (O3) głwnie w obszarze bieguna południowego, obserwowany od końca lat 80. Największe znaczenie maja w tym procesie freony, z ktrych uwolniony chlor atakuje cząsteczki ozonu,. Tempo globalnego spadku ozonu stratosferycznego pod wpływem działalności człowieka, oszacowane na podstawie badań satelitarnych, wynosi 0,4-0,8% na rok w płnocnych, umiarkowanych szerokościach geograficznych i mniej niż 0,2% w tropikach.

Freony

Pochodne chlorowcowe węglowodorw nasyconych, zawierające w cząsteczce jednocześnie atomy fluoru i chloru, niekiedy także bromu. Niższe freony maja duża prężność pary w niskich temperaturach i duże ciepło parowania, są bezwonne lub maja zapach eteru, pozbawione barwy, nietrujące i niepalne, nie powodują korozji metali, są łatwe do skroplenia, odznaczają się małym napięciem powierzchniowym i lepkością.

Na ogromnych obszarach Europy Wschodniej i w krajach rozwijających się nie nastąpiła widoczna poprawa jakości powietrza. W Europie Wschodniej znaczenie przemysłu ciężkiego,

a przede wszystkim brak odpowiednich przepisw powoduje, ze w wielkich miastach "czarnego trjka" natężenie emisji dwutlenku siarki pozostaje nadal bardzo wysokie. W krajach rozwijających się przyczyną pogarszania się sytuacji jest przemieszczanie się na ich terytoria staroświeckiego, najbardziej zanieczyszczającego i zużywającego najwięcej energii przemysłu (stalownie, rafinerie) oraz ubstwo środkw na unowocześnianie produkcji.

Zanieczyszczenia w Polsce

Powietrze jest mieszanina gazw o składzie -78% azotu, 21% tlenu oraz 1% to gazy szlachetne , dwutlenek węgła i para wodna. Stan powietrza atmosferycznego jest uwarunkowany przez emisje zanieczyszczeń do atmosfery z terytorium Polski, transport trans graniczny oraz warunki meteorologiczne. Polska zajmuje III miejsce na świecie w zanieczyszczeniu powietrza. Nadmierne zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego występuje na ponad 20% powierzchni Polski.

Czynnikami powodującymi taki stan są:

- energetyka oparta na węglu kamiennym i brunatnym

- rozwinięty ale nie doinwestowany ekonomicznie przemysł surowcowy

- niedobr instalacji oczyszczających gazy odlotowe

- dynamicznie rozwijający się transport samochodowy ( pojazdy i drogi )

- opźnienie w rozwoju prawa ekonomicznego i jego egzekucji

Stan czystości powietrza na Grnym Śląsku zależy od emisji zanieczyszczeń z krajowych źrdeł przemysłowych oraz ich napływu z Czech i Niemiec. Z terytorium Polski zanieczyszczenia transportowane są nad terytorium wschodnich i płnocnych sąsiadw. Polska należy do krajw wymieniających zanieczyszczenia tzn. ze wielkość eksportu zanieczyszczeń jest zbliżona do wielkości importu. Przestrzenny rozkład emisji zanieczyszczeń jest bardzo nierwnomierny - największy poziom osiąga ona na obszarach dużych aglomeracji miejskich oraz głwnych okręgach przemysłowych. Zdecydowanie najgorsza sytuacja występuje w wojewdztwie śląskim, gdzie na obszarze stanowiącym zaledwie 2,1% powierzchni Polski koncertuje się aż 20-25% krajowej emisji dwutlenku siarki. Krakw jest trzecim co do wielkości miastem w Polsce, zamieszkanym przez 745 tys. ludzi. W Krakowie i niektrych miastach Grnego Śląska występuje kwaśny smog .

Żeby oczyścić powietrze należy dokonać:

- zmian technologicznych

- zamontować skuteczne urządzenia oczyszczające na wszystkich emitorach zanieczyszczeń ( cyklony, odpylacze, absorbery,

adsorbery, reaktory katalityczne, kompresory, kondensatory, piece do spalania )

- ustalić prawidłowe kryteria oceny zanieczyszczeń










Przykadowe prace

Związki poezji Kochanowskiego z antykiem

Związki poezji Kochanowskiego z antykiem Związki poezji Kochanowskiego z antykiem Widzimy u Kochanowskiego poetycką realizację słw rzymskiego poety Terencjusza: \"Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce\". Za Horacym powtarza \"Carpe diem\" (chwytaj dzień) i wyraż...

Kości

Kości Kość zbudowana jest z okostny, czyli z włknistej błony ochraniającej kość zewnątrz. Z nasady grnej i nasady dolnej, ktre są zbudowane z tkanki kostnej gąbczastej. Kość także jest zbudowana z trzonu, a on jest zbudowany z tkanki kostnej zbitej. Z jamy ...

Model życia i śmierci w poezji Mikołaja Reja z Nagłowic i Jana Kochanowskiego z Czarnolasu

Model życia i śmierci w poezji Mikołaja Reja z Nagłowic i Jana Kochanowskiego z Czarnolasu Czym jest życie i śmierć? Czy po ciężkim i długim życiu czeka nas coś jeszcze? Pytania te są oczywiste dla wszystkich tych, ktrzy myślę. Ktż przecież ni...

Jakie tematy podejmuje Bułhakow w powieści pt. “Mistrz i Małgorzata?

Jakie tematy podejmuje Bułhakow w powieści pt. “Mistrz i Małgorzata? “Mistrz i Małgorzata to powieść niezwykła, skłaniająca czytelnika do refleksji nad wieloma problemami ludzkiej egzystencji. Bułhakow porusza w swoim dziele twmaty: - moralne - metafizyczne -...

Odkrycie człowieka

Odkrycie człowieka Odkrycie człowieka renesansowego polega na przestaniu przedstawiania Boga w centrum. Człowiek i jego sprawy stają się najważniejszym przedmiotem zainteresowań. Rozpoczyna się studiowanie anatomii ciała i duszy człowieka. W literaturze bohaterami coraz czę&...

Rżne obrazy miast przedstawione w literaturze XX wieku. Odwołaj się do wybranych utworw

Rżne obrazy miast przedstawione w literaturze XX wieku. Odwołaj się do wybranych utworw Plan prezentacji Temat: Rżne obrazy miast przedstawione w literaturze XX wieku. Odwołaj się do wybranych utworw I. Literatura podmiotu: 1. B. Schultz, Sklepy cynamomowe, wyd.Greg, Krakw 200...

Łagry na podst. "Archipelagu Gułag" Aleksandra Sołżenicyna

Łagry na podst. "Archipelagu Gułag" Aleksandra Sołżenicyna Sowieckie łagry i kolejne męczeństwa ludzi, jakieś niesamowite wynaturzenie sprawcw zbrodni. Człowiek zniewolony, wykorzystywany; człowiek, ktrego oddzielono od rodziny, w ktrym zabito nadzieję, nie posiadają...

Kobiecość - dar czy przekleństwo? Przedstaw sposoby ukazywania kobiet w literaturze.

Kobiecość - dar czy przekleństwo? Przedstaw sposoby ukazywania kobiet w literaturze. Model płci pięknej i jej kobiecości ewoluował przez wieki, coraz śmielej ukazując naturę niewiast. Jednak pomimo upływu czasu kobiecość nadal, pozostając tajemniczą...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry