• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Zanieczys...

Nawigacja

Zanieczyszczenia powietrza



Zanieczyszczenia powietrza




ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA



Tlenki węgla, azotu, lotne węglowodany i inne zanieczyszczenia powietrza

1. Tlenki azotu

2. Dwutlenek siarki

3. Tlenek węgla.

4. Wielopierścieniowe węglowodany aromatyczne (WWA)

5. Związki siarki

6. Fluorowodr

7. Aerozole i pyły

8. Biologiczne zanieczyszczenia

9. Smog



Globalne skutki zanieczyszczeń powietrza

KWAŚNE DESZCZE

1. Zakwaszenie gleby .

2. Zakwaszenie wd powierzchniowych.

3. Niszczenie budowli i konstrukcji metalowych .

WPŁYW NA ORGANIZMY ŻYWE

1.Wpływ zanieczyszczeń na florę i faunę.

DZIURA OZONOWA - JAKO ZAGROŻENIE DLA ZDROWIA

EFEKT CIEPLARNIANY

Zanieczyszczenia w Polsce









Zanieczyszczenia powietrza



Atmosfera stanowi jeden z trzech podstawowych elementw środowiska.

Rżni się on w sposb istotny od pozostałych (hydrosfera i toposfera) zdecydowanie łatwiejszą migracją zanieczyszczeń. W skład powietrza wchodzą 78% azotu, 21% tlenu oraz 1% to gazy szlachetne , dwutlenek węgła i para wodna.

Na skutek ruchw mas powietrza zanieczyszczenia mogą łatwo być przenoszone na duże odległości i podnosić poziom skażenia atmosfery w zupełnie nieoczekiwanych miejscach, z dala od punktw emisji. Zanieczyszczenia ulegają w ten sposb rozcieńczeniu, ale jednocześnie określony punkt emisji może wpływać na poziom zanieczyszczenia na bardzo dużym obszarze. Ponadto na skutek zjawisk przenoszenia masy noszących nazwę depozycji suchej oraz depozycji mokrej, zachodzących w atmosferycznej warstwie granicznej, zanieczyszczenia atmosfery mają istotny wpływ na poziom degradacji pozostałych elementw środowiska.

Ziemska atmosfera tworzy gazową powłokę, chroniącą życie na Ziemi przed promieniowaniem korpuskularnym i krtkofalowym z kosmosu, kształtującą pogodę i klimat, ktra jednocześnie jest rezerwuarem wolnego tlenu niezbędnego do oddychania i dla podstawowych procesw produkcyjnych. To także ośrodek, do ktrego wydala się wiele odpadw produkcyjnych i bytowych. Naruszanie składu chemicznego powietrza atmosferycznego przez te odpady- zanieczyszczenia, niekiedy nawet przy ich niewielkich stężeniach może mieć liczne i poważne konsekwencje.



Oglnie zanieczyszczeniem powietrza nazywamy takie fizyczne i chemiczne zmiany charakterystyki atmosfery wywołane gospodarczą działalnością człowieka, że wpływają one na stopień wykorzystania powietrza przez istoty żywe w procesach biologicznych. W ustawie z dnia 31.01.1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska czytamy: Zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego jest wprowadzanie do powietrza substancji stałych, ciekłych

lub gazowych w ilościach, ktre mogą ujemnie wpłynąć na zdrowie człowieka, klimat, przyrodę żywą, glebę, wodę lub spowodować inne szkody w środowisku.



Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego można sklasyfikować w rżnoraki sposb.

Do najpowszechniej stosowanych należą podziały zanieczyszczeń ze względu na:

- rodzaj działalności będącej przyczyną emisji zanieczyszczeń, czyli zanieczyszczenia spowodowane działalnością samej przyrody ( naturalne, biogenne, np. wybuchy wulkanw) bądź też związane z rżnymi aspektami działalności człowieka ( sztuczne, antropogenne),

- rodzaj emitera - emitery punktowe, liniowe, powierzchniowe oraz objętościowe;

można rwnież mwić o emiterach stacjonarnych oraz emiterach ruchomych, jak np. silniki pojazdw mechanicznych, statkw, samolotw,

- typ emisji zanieczyszczeń - emisja zorganizowana bądź też emisja niezorganizowana,

- stan skupienia emitowanych zanieczyszczeń - pyły, aerozole oraz zanieczyszczenia gazowe,

- pochodzenia zanieczyszczeń jeśli chodzi o miejsce emisji ( zanieczyszczenia własne oraz zanieczyszczenia pochodzące z krajw sąsiednich),

- sposb w jaki dane zanieczyszczenie znalazło się w atmosferze - zanieczyszczenia pierwotne (wyemitowane bezpośrednio do atmosfery z poszczeglnych źrdeł), zanieczyszczenia wtrne (powstają w atmosferze na skutek reakcji między określonymi stałymi składnikami atmosfery; często omawiane są łącznie z tzw. efektami wtrnymi).



W niekorzystnych warunkach meteorologicznych występuje smog, ktry powoduje gwałtowny wzrost absencji chorobowej w pracy, hospitalizacji i śmiertelności.



Zanieczyszczenia powietrza mogą dotrzeć wszędzie i nie dają się ograniczyć do określonego, wybranego obszaru, tak jak można często to uczynić w odniesieniu do zanieczyszczeń wd lub gleb. W powietrzu atmosferycznym zanieczyszczenia mogą się rozprzestrzeniać na wielkie odległości i skażać środowisko w zupełnie nieoczekiwanych miejscach. Najpoważniejszym źrdłem emisji zanieczyszczeń pyłowych jest przemysł

paliwowo-energetyczny, a w tym zwłaszcza przemysł elektroenergetyczny i ciepłowniczy, przy czym są to prawie wyłącznie popioły lotne. Istotny jest rwnież udział metalurgii żelaza i stali, z czego ponad połowę stanowią pyły metalurgiczne. Emisje pyłw powoduje rwnież przemysł chemiczny, głwnie nieorganiczny, nawozw sztucznych i tworzyw sztucznych

(przede wszystkim popiołw lotnych) oraz przemysł materiałw budowlanych, głwnie przemysł cementowy.



Najpoważniejszym źrdłem emisji zanieczyszczeń gazowych jest przemysł paliwowo-energetyczny, a w tym głwnie przemysł elektro-energetyczny i ciepłowniczy (ponad 3 gazw to dwutlenek siarki). Znaczący jest także udział emisji gazw przez zakłady metalurgiczne żelaza i stali (ponad 4/5 z tego to dwutlenek węgla, znany jako czad).



Obserwuje się zmianę struktury zanieczyszczeń powietrza. W 1980 roku na zanieczyszczenia pyłowe składał się przede wszystkim popił lotny (68%) oraz pyły z produkcji cementu (16%) i pyły metalurgiczne (8%). Roku 1990 wzrsł udział popiołu lotnego (80%), a zmalał pyłw cementowych i metalurgicznych ( po ok. 5%).



Stopień redukcji zanieczyszczeń jest wysoki w stosunku do zanieczyszczeń pyłowych

(92% w roku 1980 i 95% w roku 1990) i niski w odniesieniu do zanieczyszczeń gazowych

(11% w roku 1980 i 16% w roku 1990). Stosunkowo najwyższą redukcję pyłw realizują przemysły elektroenergetyczny i ciepłowniczy oraz metalurgii niezależnej, chemii organicznej i przemył materiałw budowlanych. Natomiast niską redukcję pyłw stosuje przemysł elektromaszynowy, nawozw sztucznych i chemicznych mieszanek paszowych, tworzyw sztucznych i włkien chemicznych oraz przemysł lekki (włkienniczy) i spożywczy

(w tym cukrowniczy).

W odniesieniu do zanieczyszczeń gazowych stosunkowo bardzo wysoką (70-90%) redukcję zanieczyszczeń stosują przemysł metalurgii niezależnej oraz tworzyw sztucznych.

Także wysoki wskaźnik redukcji wykazują przemysł chemii organicznej nawozw sztucznych, w mniejszym stopniu natomiast przemysł rafineryjny i koksowniczy. Bliskie zera wartości redukcji zanieczyszczeń gazowych w stosunku do ilości wytworzonych są typowe dla licznych przemysłw, w tym także tych odpowiedzialną za stosunkowo największą emisję jak przemysł elektroenergetyczny i ciepłowniczy, metalurgii żelaza i stali, elektromaszynowy, materiałw budowlanych oraz przemysł lekki i spożywczy.



Istotne znaczenie dla większości zagrożenia i kształtowania określonych warunkw zdrowotnych i życia społecznego środowiska, ma stopień koncentracji przemysłowych zanieczyszczeń powietrza na określonym obszarze, co stanowi szczeglny problem w aglomeracjach miejsko - przemysłowych. Niewłaściwa lokalizacja w pobliżu miast zakładw przemysłowych emitujących znaczne ilości szkodliwych zanieczyszczeń jest przyczyną, że na obszarze miast zajmujących zaledwie 6% powierzchni terytorium Polski i zamieszkiwanych przez 56% ogłu ludności naszego kraju koncentrowało się aż 63% oglnej emisji pyłw

i około 70% zanieczyszczeń gazowych. Jest to zrozumiałe, jeżeli uwzględnimy, że blisko 80% zakładw uznanych za uciążliwe jest zlokalizowanych w odległości zaledwie do 0,5 km od budynkw mieszkalnych, a około 15% w odległości do 2 km.



Na rozprzestrzenianie się wyemitowanych zanieczyszczeń oraz na wielkość emisji przy powierzchni ziemi istotny wpływ wywiera wysokość emitora i parametry wyrzutu.

Istnieje wyraźna zależność pomiędzy wysokością komina a wielkością emisji. Przeciętny polski komin o wysokości ponad 100 m emitowały w 1990 roku ok. 10 tys. ton gazw i 2,5 tys. ton pyłw. Kominy o wysokościach 50 - 100 m emitowały średnio po 670 ton gazw i 260 ton pyłw, zaś kominy niższe od 50 m emitowały po ok. 12 ton gazw

i 5 ton pyłw rocznie.

W strukturze emisji zanieczyszczeń powietrza rosnący jest udział transportu Z bilansu sprzedawanych paliw wynika, że szacunkowy udział emisji z transportu wynosi ok. 10-15%. Stopień uciążliwości tej emisji jest jednak większy ze względu na toksyczność tych zanieczyszczeń oraz emisje nisko nad ziemią.





Tlenki węgla, azotu, lotne węglowodany i inne zanieczyszczenia powietrza



1. Tlenki azotu



Związki należące do grupy podstawowych zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego powstają w procesach przemysłowych, ktre przebiegają w wysokiej temperaturze:

- w procesie energetycznym spalania paliw,

- w procesie koksowania węgla (w trakcie spalania gazu w komorach grzewczych baterii

koksowniczych),

- w silnikach spalinowych pojazdw mechanicznych.

Tworzące się w procesie spalania związki azotu to tlenek azotu (NO) oraz dwutlenek azotu (NO2). Tlenek azotu jest związkiem nietrwałym i w zależności od istniejących warunkw albo ulega rozkładowi albo dąży do tworzenia trwałego związku jakim jest dwutlenek azotu. Czynnikiem sprzyjającym przechodzeniu NO w NO2 jest szybkie obniżenie temperatury spalin przy rwnoczesnej zawartości w nich wolnego tlenu.

Innym źrdłem zanieczyszczenia powietrza związkami azotu jest rozpowszechnienie niektrych typw nawozw sztucznych. Z pl uprawnych nawożonych chemicznie, ale także i gnojowicą, unosi się w powietrze duża ilość amoniaku.



2. Dwutlenek siarki



Występuje w powietrzu w rżnych postaciach. Największym zagrożeniem jest kwas siarkowy, ktry powstaje w wyniku rozpuszczenia suchego kwasu w wodzie. Powoduje to powstanie tzw. kwaśnych opadw atmosferycznych. Dla wielu obszarw Polski problem tzw. kwaśnych deszczy jest bardzo poważny, zwłaszcza dla świata roślinnego. Dla przykładu: stężenie rzędu 20 g/m3 jest szkodliwe dla lasw szpilkowych, a powyżej 50 g/m3 powoduje drugi stopień uszkodzenia lasw, gdy dopuszczalne u nas stężenie SO2 wynosi 100 g/m3.



Stężenie dwutlenku siarki osiąga rżne wartości. Największe stężenie jest zimą ze względu na pogarszanie się warunkw meteorologicznych (brak wiatrw, gęsta mgła itp.). Może być on przenoszony przez wiatr na znaczne odległości (nawet ponad 1000 km) w ciągu 2-4 dni. Jako związek chemicznie niestabilny przechodzi w procesach fotochemicznych do utlenionej postaci SO3. Jako bezwodnik kwasu reaguje z wodą przechodząc w kwas siarkowy. W rejonach przemysłowych stężenie SO2 w powietrzu zwykle nie przekracza w pewnej odległości od emitera 105 mg/m3. Jednak stężenie SO2 w niektrych punktach wielu miast przekracza w krytycznych warunkach 2 i 3-krotnie dopuszczalną formę 0,35 mg/m3.



3. Tlenek węgla.



W procesie spalania niezupełnego wywiązuje się tlenek węgla. Powstaje on praktycznie we wszystkich procesach energetycznych spalania paliw. Szczeglne zagrożenie stanowi jako składnik paliw pojazdw mechanicznych, ktre wytwarzają ok. 70-80% oglnej emisji CO. W gazach odlotowych silnikw pojazdw samochodowych znajdują się: tlenek węgla, węglowodory, tlenek azotu, cząstki stałe( koksy, opiłki metali), a także związki ołowiu, ktre wprowadza się do benzyny dla podniesienia liczby oktanowej. Tlenek węgla jest gazem bezbarwnym i nie działa drażniąco na drogi oddechowe, co utrudnia wykrycie jego obecności w powietrzu.



Najwięcej z procesw spalania emituje się dwutlenku węgla, ktry nie stanowi bezpośredniej groźby pod warunkiem, że nie nastąpi naruszenie rwnowagi biologicznej.

W przyrodzie dwutlenek węgla spełnia oprcz roli naturalnej izolacji termicznej, rwnież niezwykle ważną rolę jako materiał do budowy substancji organicznej w roślinach zawierających chlorofil. Jest on podstawowym źrdłem węgla pobieranego przez rośliny z powietrza lub wody w procesach fotosyntezy. Systematyczne dokonywanie bilansu CO2 w powietrzu atmosferycznym jest podstawą do określania stanu zanieczyszczenia powietrza.



Dwutlenek węgla z uwagi na swoje właściwości izolacyjne ma ogromne znaczenie jako swoisty regulator średniorocznej temperatury. Gdyby istniejąca warstwa CO2 zniknęła z atmosfery, średnia roczna temperatura powietrza Ziemi spadła by do -70C, natomiast przy dwukrotnym wzroście warstwy CO2 przyrost temperatury wynisłby 40C. Gaz ten, jako cięższy od powietrza, gromadzi się w pobliżu gruntu i działa tak, jak szyba w cieplarni, przez co zwiększa się zachmurzenie( przyśpiesza topnienie lodowcw oraz odparowanie do hydrosfery i gleb), a to z kolei odcina Ziemię od znacznej części promieni słonecznych i zamknięciem cyklu staje się obniżenie temperatury. Powstaje w ten sposb tzw. piekielny cykl, ktrego działanie według prognoz może doprowadzić do nowej epoki lodowcowej.





4. Wielopierścieniowe węglowodany aromatyczne (WWA)



Wielopierścieniowe węglowodany aromatyczne stanowią grupę związkw, ktre wraz z rozwojem procesw przetwrczych i związanych z tym od lat niekontrolowanym zanieczyszczeniem środowiska, towarzyszy człowiekowi praktycznie wszędzie.

WWA to grupa związkw chemicznych o charakterze wysoce liofobowym.

Wiele związkw z tej grupy występuje w dymie tytoniowym, powietrzu, wodzie, pożywieniu, glebie, osadach wodnych, wodnych organizmach, olejach mineralnych i rafinowanych produktach naftowych. Naturalnymi źrdłami WWA są biosynteza, naturalne pożary i procesy degradacji materiału organicznego. Głwnym jednak źrdłem zanieczyszczeń środowiska naturalnego są produkty niepełnego spalania paliw kopalnych i ich przetwrstwo. Emisja WWA w spalinach może się zmieniać i zależy głwnie od spalanego paliwa i warunkw spalania. Dodatkowym źrdłem są lotne pyły i popioły powstające ze spalania paliw lub utylizacji śmieci.

Wybitna szkodliwość WWA dla ludzi przejawia się w tym, że wiele z pośrd nich po wchłonięciu drogą oddechową lub przez skrę ulega metabolizmowi tworząc pochodne o działaniu mutagennym i kancerogennym.





5. Związki siarki



Związek ten (H2S) emitowany głwnie przez przemysł wiskozowy, koksownie, garbarnie i gazownie może być przyczyną porażenia układu nerwowego. Podobne działanie na organizm wykazuje dwusiarczek węgla (CS2), powstający przy produkcji tworzyw sztucznych oraz włkien wiskozowych. Znaczne stężenie CS2 może być przyczyną ślepoty albo nawet śmierci.





6. Fluorowodr



Silnie toksycznymi, zanieczyszczającymi powietrze atmosferyczne substancjami o właściwościach kumulacyjnych są związki fluoru, a głwnie fluorowodr (HF). Emitowanie fluoru i jego związkw związane jest z produkcją aluminium, nawozw sztucznych oraz z działalnością przemysłu szklarskiego i ceramicznego.





7. Aerozole i pyły



Bardzo często pod pojęciem pył rozumie się dwa rżne materiały:

- pył atmosferyczny - zwany także aerozolem atmosferycznym,

- pył powierzchniowy (kurz) - materiał podlegający akumulacji na powierzchni drg publicznych, w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt stały ludzi oraz na stanowiskach pracy.

Pyły powszechnie uznawane są za mało groźne zanieczyszczenie. W rzeczywistości jednak stanowią poważny czynnik chorobotwrczy. W zależności od stopnia ich rozdrobnienia oddziaływują na cały organizm ludzki - oczy, drogi oddechowe i płuca oraz skrę.





8. Biologiczne zanieczyszczenia



Istotne dla organizmu człowieka jest biologiczne zanieczyszczenie powietrza (bakterie chorobotwrcze, saprofity, wirusy i cząstki pleśni, glony, płytki kwiatw i nasion). Najbardziej niebezpieczne są układy w postaci pyłkw bakteryjnych, powstające po wyschnięciu cząstek śluzu, śliny.





9. Smog



Występowanie w dużych miastach niekorzystnych warunkw meteorologicznych, jak mgła, bezwietrzność może być przyczyną występowania zjawiska tzw. smogu, ktre charakteryzuje się dużym stężeniem substancji szkodliwych, niebezpiecznych dla mieszkańcw lub drzewostanu.

Zjawisko to wiąże się z istnieniem inwersji termicznej powietrza, ktra wpływa na tworzenie wielu niekorzystnych warunkw lokalnego klimatu. Powstające zjawiska meteorologiczne w postaci niskich chmur warstwowych, utrzymywania mgieł, a przede wszystkim brak pionowych ruchw powietrza mają zasadniczy wpływ na rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń, głwnie: SO2, CO2, CO, sadzy, dymw.

Skład i struktura fizyczna smogu zależy od: topografii, nasłonecznienia, rodzaju technologii, rodzaju opału.



Klasyczne przykłady smogu stanowią tzw.:

1) Smog typu Los Angeles (fotochemiczny, utleniający), może wystąpić od lipca do października przy temperaturze od 24 do 35C, powoduje ograniczenie widoczności od 0,8

do 1,6 km (powietrze ma brązowawe zabarwienie). Głwnymi zanieczyszczeniami są: tlenek węgla, tlenki azotu, węglowodory aromatyczne i nienasycone, ozon, pyły przemysłowe. Dla wytworzenia się smogu tego typu konieczne jest silne nasłonecznienie powietrza, natomiast ani dym, ani mgła nie mają większego znaczenia.



2) Smog typu londyńskiego (kwaśny, siarkawy), może wystąpić w zimie przy temperaturze od -3 do 5C, powoduje ograniczenie widoczności nawet do kilkudziesięciu m.

Głwnymi zanieczyszczeniami powietrza są: dwutlenek siarki, dwutlenek węgla, pyły. Smog powoduje duszność, łzawienie, zaburzenie pracy układu krążenia, podrażnienie skry. W 1952 r. w Londynie za przyczyną smogu w ciągu 6 dni zmarło 4000 osb. Wywiera rwnież silne działanie korozyjne na środowisko.



Zagadnienia związane ze smogiem i inwersją temperatury powietrza oscylują wokł możliwości rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Niektre warunki klimatu lokalnego wywołane inwersją cieplną powodują groźną koncentrację emitowanych substancji wokł źrdła, jeżeli emitor punktowy jest zbyt niski (znajduje się poniżej warstwy inwersyjnej). Zagrożone smogiem są rejony silnie uprzemysłowione, gęsto zaludnione, położone w głęboko wciętych dolinach rzecznych lub grskich kotlinach np. Kotlina Jeleniogrska,

okręg wałbrzyski.





Globalne skutki zanieczyszczeń powietrza



KWAŚNE DESZCZE



Kwaśne deszcze to deszcze zawierające zaabsorbowane w kroplach wody dwutlenek siarki, tlenki azotu oraz ich produkty reakcji w atmosferze: rozcieńczone roztwory kwasw siarki, głwnie kwasu siarkawego (IV) oraz najbardziej szkodliwego kwasu siarkowego (kwasu siarkowego (VI)) a także kwasu azotowego. Powstają nad obszarami, gdzie atmosfera jest zanieczyszczana długotrwałą emisją dwutlenku siarki i tlenkw azotu (ze źrdeł naturalnych, jak czynne wulkany, albo sztucznych, jak spaliny z dużych elektrowni i elektrociepłowni zasilanych zasiarczonym - tzn. zawierającym siarkę i jej związki - paliwem, zazwyczaj węglem kamiennym lub brunatnym). Czasami opady (kwaśnego deszczu, a także kwaśnego śniegu) trafiają na obszary bardzo odległe od źrdeł zanieczyszczeń atmosfery, dlatego przeciwdziałanie kwaśnym deszczom stanowi problem międzynarodowy. Kwaśne deszcze działają niszcząco na florę i faunę, są przyczyną wielu chorb układu oddechowego, znacznie przyspieszają korozję konstrukcji metalowych (np. elementw budynkw, samochodw) oraz zabytkw (np. nie odporność wielu gatunkw kamieni budowlanych na kwaśne deszcze). Zapobieganie polega na budowaniu instalacji wyłapujących tlenki siarki i azotu ze spalin emitowanych do atmosfery (odsiarczanie gazu) oraz rezygnacji z paliw o znacznym stopniu zasiarczenia.











Skutki działania "kwaśnych deszczy":



1. Zakwaszenie gleby .



W glebie zachodzi wiele naturalnych procesw zakwaszania, a jednym z najważniejszych jest pobieranie pokarmu przez rośliny. Większość pożywienia jest przyswajana w postaci jonw dodatnich, ktrych ubytek jest kompensowany przez rośliny także przez oddawanie do gleby dodatnich jonw wodorowych - w przeciwnym wypadku, zarwno rośliny jak i gleba zostałyby naładowane elektrycznie. Wzrost roślin prowadzi zatem do okresowego zakwaszenia gleby, podczas gdy rozkład martwego materiału roślinnego działa w kierunku odwrotnym. Z powodu zakwaszenia zmniejsza się ilość dżdżownic i bakterii w glebie, a w związku z tym rozkład martwych części organicznych odbywa się, w coraz większej mierze, przy udziale grzybw. Powoduje to wolniejsze tempo rozkładu, a co za tym idzie wolniejsze uwalnianie substancji odżywczych. W związku z tym problem niedoboru substancji pokarmowych, na obszarach podlegających zakwaszeniu, zaznacza się coraz bardziej.

Gleba traci powoli swą funkcję sanitarną i rolę ważnego ośrodka życia. Zakwaszenie gleby powoduje rwnież utratę jej właściwości sorpcyjnych - naturalnego filtru pochłaniającego m.in. związki toksyczne, metale ciężkie. Następuje uwolnienie ich do roztworu glebowego.

W środowisku kwaśnym wymywaniu ulegają trudno rozpuszczalne substancje mineralne,

z rozpadem minerałw włącznie. Tak z nierozpuszczalnych związkw aluminium powstają jony, toksyczne dla korzeni drzew, ryb w jeziorach i innych organizmw żywych.

Uwolnione substancje toksyczne, przenikając do organizmw zwierząt i człowieka, powodują skażenie wszystkich ogniw łańcucha pokarmowego.

Gleba bogata w wapń posiada właściwości buforowe, czyli zdolności do samoczynnego niwelowania zakwaszenia. Wietrzenie minerałw bogatych w wapń to gwarant wysokiego pH gleby, mimo kwaśnych opadw. W glebach ubogich w wapń wartość pH, w wyniku kwaśnych opadw, silnie obniża się. Ze względu na większe właściwości buforowe gleby, jej zakwaszenie jest procesem wolniejszym od zakwaszenia jezior i innych wd.

Jednakże obydwa problemy są ściśle ze sobą związane. Woda znajdująca się w jeziorach

i ciekach wodnych pochodzi bowiem w 90 % z wd, ktre tam dostały się po przejściu przez warstwę gleby, a tylko w 10 % ze śniegu i deszczu, ktry bezpośrednio spadł na jezioro.





2. Zakwaszenie wd powierzchniowych.



Zakwaszenie wody samo w sobie nie jest jedynym powodem, dla ktrego chorują i giną rośliny oraz zwierzęta. W kwaśnym środowisku zwiększa się koncentracja niezwykle trujących dla wielu organizmw jonw aluminiowych. Wymieranie ryb w kwaśnych jeziorach jest łącznym skutkiem obniżonej wartości pH i zatrucia przez aluminium. Obydwa te czynniki są rezultatem zakwaszenia.

W zakwaszonym jeziorze zwiększa się rwnież zawartość innych metali, takich jak kadm, cynk i ołw. Są one wwczas w większym stopniu pochłaniane przez zwierzęta i rośliny. Zarwno aluminium jak i inne metale dostają się do jezior z otaczających je zakwaszonych pl i lasw. Nie wszystkie zmiany biologiczne w jeziorach kwaśnych zależą od zmian składu chemicznego wody. Zanikanie ryb powoduje, że pewne gatunki owadw, ktre zwykle są łatwą zdobyczą ryb, mogą teraz rozprzestrzeniać się.

Do tej grupy owadw należą m.in. pewne wodne chrząszcze, larwy jętek i pluskwiaki . Fauna jeziora w coraz większym stopniu zostaje zdominowana przez owady. To samo dzieje się w jeziorach pozbawionych ryb z przyczyn innych niż zakwaszenie. Owady bynajmniej nie czują się lepiej w kwaśnej wodzie , ale są w dogodniejszej sytuacji z powodu braku ryb. Zakwaszone jeziora nie są martwe, lecz warunki biologiczne są w nich poważnie zmienione.

Doraźnie dla zmniejszenia zakwaszenia jezior, np. w Szwecji, stosuje się wapnowanie.

Jony glinu i metali ciężkich wytrącają się wwczas z roztworu w postaci nierozpuszczalnego osadu, szkodliwego dla organizmw żyjących na dnie. Wapnowanie podnosi pH wody, w ktrej zawartość trujących jonw metali maleje i życie rozwija się raz jeszcze. Dla utrzymania tego stanu wapnowanie należy kontynuować tak długo, jak ma się do czynienia z kwaśnymi opadami ; w przeciwnym razie zebrane na dnie pokłady trujących jonw, uwolnione lawinowo w wyniku zakwaszenia, zniszczą wszelkie życie w tym zbiorniku. Jest to więc metoda uciążliwa, kosztowna i nie znamy jej wpływu na ekosystem.





3. Niszczenie budowli i konstrukcji metalowych .



Jednak nie tylko zagrożone są organizmy żywe. Zanieczyszczenia powietrza oddziaływują też szkodliwie na materiały budowlane, tworzywa sztuczne, witraże i metale.

Szczeglnie narażone są dawne budowle z piaskowca i wapienia, ktry rozkłada się i rozpada. Przykładem takim są średniowieczne zabytki Krakowa, katedra Lincolna w Anglii,

świątynie na Akropolu w Atenach.

W ostatnich latach coraz częstsze jest występowanie zjawiska korozji, ktrą wzmaga zakwaszenie środowiska. Nawet hartowane materiały nie mogą sprostać kwaśnym opadom; wymagają częstszego malowania, a zanieczyszczenia oddziaływują niekorzystnie na pigmenty w farbach. Tory w rejonach uprzemysłowionych oraz stal (nawet ocynkowana ) szybko korodują , wymagając częstszych remontw. Niszczeniu ulegają też obrazy, litografie i starodruki w galeriach sztuki i bibliotekach.

Zanieczyszczenia powietrza zwiększają także kwasowość wody pitnej. Powoduje to wzrost zawartości ołowiu, miedzi, cynku, gliny, a nawet kadmu w wodzie dostarczanej do naszych mieszkań. Zakwaszone wody niszczą instalacje wodociągowe, wypłukując z niej rżne substancje toksyczne.





WPŁYW NA ORGANIZMY ŻYWE



1.Wpływ zanieczyszczeń na florę i faunę.



Zanieczyszczenia powietrza oddziaływują też negatywnie na rośliny i zwierzęta. Oddziaływania te mogą być zarwno bezpośrednie, jak i pośrednie.

To pierwsze uwidacznia się w postaci uszkodzeń igieł i liści. Dzieje się to bądź wskutek uszkodzenia ochronnej warstwy wosku, ktrą pokryte są igły, np. przez suchy opad SO2, ozon czy kwaśny deszcz bądź w wyniku uszkodzenia aparatw szparkowych, ktre m.in. regulują intensywność transpiracji. Wewnątrz liści i igieł uszkadzane są rżne membrany, co może powodować zakłcenia w systemie odżywiania i w bilansie wodnym. Zazwyczaj rżne zanieczyszczenia działają synergicznie.

Natomiast pośrednie uszkodzenia są następstwem zakwaszenia gleby. Zmniejsza się wwczas dostępność substancji odżywczych przy jednoczesnym zwiększeniu zawartości szkodliwych dla drzewa metali rozpuszczonych w roztworze glebowym, np. aluminium. Bardziej zakwaszone środowisko w powiązaniu z trującym działaniem metali prowadzi do uszkodzenia korzeni, co powoduje, że nie mogą one pobrać wystarczających ilości pożywienia i wody. Symbioza korzeni i grzybw mikoryzowych może być ograniczona a nawet ustać całkowicie. Wszystko to daje mniejszą żywotność drzew, a także zmniejsza ich odporność na choroby i szkodniki, ktre z łatwością atakują drzewa, uprzednio osłabione przez działanie innych czynnikw.

Drzewa liściaste są na ogł mniej wrażliwe niż drzewa iglaste częściowo dlatego, że całkowita powierzchnia ich liści, czyli powierzchnia narażona na działanie zanieczyszczeń jest mniejsza niż powierzchnia wszystkich igieł, a częściowo dlatego, że liście opadają co roku i dlatego są pod działaniem zanieczyszczeń przez krtszy okres czasu niż igły.

Świerk, sosna i buk są drzewami, ktre dotychczas doznały największych uszkodzeń .

Szczeglnie smutnym przykładem zniszczeń, spowodowanych przez kwaśne deszcze, są lasy w Grach Izerskich. Długoletnie oddziaływanie zanieczyszczeń powietrza , niesionych z Niemiec, Czech i ze Śląska, m.in. systematyczne przekroczenia dopuszczalnych stężeń

SO2 , NO, fluoru, opadu pyłw spowodowały całkowite zniszczenie tamtejszych obszarw leśnych . Proces ten będzie się rozszerzał na dalsze partie grskie Sudetw Zachodnich, Środkowych i Wschodnich. Jest to też przykład na to, że kwaśny deszcz jest tu produktem międzynarodowym. Nie tylko drzewa, ale i inna roślinność ulega uszkodzeniu pod wpływem zakwaszenia i zanieczyszczeń powietrza. Najwrażliwszymi roślinami są mchy i porosty, ktre nie mają ochronnej warstewki wosku. Wodę pobierają bezpośrednio przez liście i pędy. Zarwno mchy jak i porosty mają intensywny okres wzrostu na jesieni, gdy stopień zanieczyszczenia jest największy. Porosty często używane są jako wskaźniki stopnia zanieczyszczenia powietrza, szczeglnie SO2. W zależności od form morfologicznych cechuje je rżna wrażliwość na zanieczyszczenia. To pozwala wyodrębnić strefy o rżnym stopniu skażenia w miastach i wokł ośrodkw przemysłowych. Tam, gdzie stężenie zanieczyszczeń jest największe, niemal zupełnie brak jakichkolwiek porostw, ale im powietrze jest czystsze, tym więcej gatunkw porostw występuje.

Daje się jednak zauważyć tendencję, że rośliny odporne na zakwaszenie i takie, na ktre opad azotu wpływa pozytywnie, rozprzestrzeniają się, podczas gdy gatunki, ktre wymagają wysokiego pH, szerokiego dostępu do substancji odżywczych, albo takie, ktre źle się czują przy obfitym dostępie azotu - zanikają. Rośliny motylkowe, ktre mają zdolność przyswajania wolnego azotu, są przykładem roślin zagrożonych. Zwiększający się opad azotu w postaci jonw azotanowych jest niekorzystny dla bakterii brodawkowych , ktre w symbiozie z korzeniami roślin motylkowych przyswajają wolny azot i przetwarzają go w formę potrzebną roślinom. Zmiany powyższe zachodzą niedostrzegalnie, ponieważ rozwinięte rośliny są w stanie znieść duże stężenia zanieczyszczeń. Natomiast reprodukcja i rozwj nowych pokoleń roślin stają się znacznie trudniejsze. W dalszej przyszłości flora zostanie zubożona, jeśli emisja zanieczyszczeń nie zostanie ograniczona.

Podobną sytuację daje się zauważyć w świecie zwierząt. Dla ryb szczeglnie szkodliwe są nadmierne ilości aluminium , przedostającego się do wd, ktry kumuluje się w ich skrzelach, utrudniając im oddychanie, co w końcu może powodować ich śmierć.

Rwnież rozmnażanie się żab i rozwj ptakw, żyjących przy brzegach zakwaszonych jezior, jest zaburzony. Jak stwierdzono w badaniach szwedzkich, jaja muchołwek i piecuszkw mają dużo cieńszą skorupkę. Dzieje się tak dlatego, że wskutek odżywiania się owadami znad zakwaszonych jezior i ciekw wodnych do organizmu ptakw dostało się zbyt dużo aluminium, ktre zastąpiło wapń w skorupkach. Poza tym ptaki, żywiące się rybami,

mają coraz większe trudności w zdobyciu pożywienia. U wielu gatunkw zwierząt

( jak łosie, sarny czy zające ), odżywiających się roślinnością z terenw zakwaszonych, stwierdzono zwiększoną zawartość kadmu w nerkach i wątrobie. Z kolei ślimaki lądowe mogą mieć problemy w budowaniu skorupki, gdy gleba stanie się uboga w wapń. Niektre ćmy , występujące w lasach iglastych, jak np. brudnica mniszka, wykazują objawy karłowacenia - co rwnież ma związek z zakwaszeniem . Zmiana składu roślinności, spowodowana zanieczyszczeniami powietrza , wywiera wpływ na życie zwierząt,

uzależnione od danego zbiorowiska roślinnego.



DZIURA OZONOWA - JAKO ZAGROŻENIE DLA ZDROWIA



Jak sama nazwa wskazuje, dziura ozonowa występuje w warstwie ozonu w atmosferze.

Gaz ten znajduje się zarwno tuż nad powierzchnią Ziemi jak i od kilku do czterdziestu kilku kilometrw ponad nią. W pierwszym wypadku, w troposferze, ozon jest gazem antropogenicznym, a jego obecność niekorzystnie wpływa na środowisko, gdyż należy on do gazw cieplarnianych - ale to już inny problem. Ten sam gaz, wysoko w stratosferze, spełnia bardzo ważną rolę, ochraniając naszą planetę przed nadmiernym promieniowaniem ultrafioletowym ze Słońca. Mwiąc o niebezpiecznym zjawisku dziury ozonowej, naukowcy mają na myśli właśnie warstwę ozonu w stratosferze, tzw. ozonosferę.

Działanie ozonu polega, na ochronie przed promieniami UV. Słońce ze swego wnętrza wysyła promienie rentgenowskie. Nim dotrą one jednak do powierzchni gwiazdy, w skutek zderzeń z materią w postaci plazmy, tracą mnstwo energii i przestają być promieniami rentgenowskimi. Z powierzchni Słońca wędruje ku Ziemi promieniowanie widzialne i nadfioletowe. Pierwsze, po dotarciu do Ziemi, wykorzystywane jest przez człowieka i inne istoty żywe. Wysokoenergetyczna część promieniowania nadfioletowego pochłaniana jest w atmosferze przez azot i tlen. Niestety niżej energetyczna część owego promieniowania nie jest wychwytywana przez powyższe gazy. Promieniowanie to osłabiane jest przez warstwę ozonu. Generalnie, wszystkie promienie o wyższej energii niż światło widzialne mają negatywny wpływ na zdrowie. Co prawda promieniowanie UV o najniższej energii umożliwia wytwarzanie w organizmie ludzkim witaminy D, ale co za dużo to nie zdrowo.

Dzięki obecności ozonu dawka promieniowania do nas docierająca nie jest już taka szkodliwa. Ozon ułożony jest luźno w ozonosferze. Jego koncentracje mierzy się w jednostkach zwanych dobsonami ( od nazwiska konstruktora przyrządw pomiarowych ). Ozon nie jest rozłożony rwnomiernie nad całą powierzchnią Ziemi. Średni poziom wynosi 300 D, podczas gdy nad rwnikiem jest tylko ok. 250 D. Gdyby nie istniały wiatry stratosferyczne, najwięcej ozonu byłoby właśnie ok. 30 km nad rwnikiem. Wiatry spychają jednak wzbogacone ozonem powietrze ku biegunom. Opada ono bliżej powierzchni planety i największe stężenie ozonu występuje ok. 25 km nad nią. Płkula płnocna otrzymuje przy tym więcej ozonu niż południowa. Gdy na danej płkuli kończy się noc polarna, transport ozonu jest największy.

Problem dziury ozonowej zaczął istnieć około lat osiemdziesiątych naszego wieku. W roku 1982 w brytyjskiej stacji naukowej "Halley Bay" na Antarktydzie zespł dr Joe Formana odkrył, że zanikła spora część pokrywy ozonowej nad biegunem. Rwnolegle prowadzono pomiary przez satelitarną stację meteorologiczną NASA, ktre to badania nie wykazały podobnego stanu ozonosfery. Pźniej okazało się, że komputery, ponieważ nie przewidziano podobnej sytuacji w oprogramowaniu, odrzuciły możliwość tak znacznego zaniku ozonu. W roku 1987 ilość ozony nad biegunem była o 50% mniejsza niż przed odkryciem dziury.

Podstawowe zagrożenie dla ozonosfery stanowią freony. Są to związki fluoru, chloru i węgla

( związki CFC ). Stosowano je od dłuższego czasu w urządzeniach chłodniczych. Używano je powszechnie podczas II Wojny Światowej do produkcji urządzeń rozpylających ( zwalczano w ten sposb komary - nosicieli malarii ). Znalazły rwnież zastosowanie przy produkcji lakierw, kosmetykw, w medycynie oraz jako środki czyszczące w przemyśle komputerowym. Od początku freony zdawały się być idealnymi związkami ze względu na swoją nieaktywność. Nie powodowały korozji, nie rozpuszczały się w wodzie ani nie podrażniały skry. Do tego wszystkiego, nie gromadziły się w dolnych partiach atmosfery, gdzie mogłyby ewentualnie zagrażać żywym organizmom. Okazało się jednak, że zarwno lekkość jak i nieaktywność chemiczna związkw CFC stały się prawdziwym utrapieniem. Przenikając do ozonosfery, mogą one pozostać w niej ponad sto lat.



W 1971 roku prof. Sherwood Roland i dr Mario Molin, dwaj chemicy, wysunęli hipotezę o zgubnym dla warstwy ozonowej wpływie freonw. Związki CFC rozpadają się pod wpływem promieniowania UV na węgiel, fluor i chlor. Węgiel spala się. Fluor i chlor wchodzą w reakcje z ozonem, następuje szereg reakcji łańcuchowych, w wyniku czego powstają tlenki i tlen cząsteczkowy. W ten sposb zniszczeniu ulega ozon. Początkowo zaprzeczali tej hipotezie producenci aerozoli. Dalsze badania potwierdziły swymi jednak wynikami, że Rowland i Molin mieli rację. W 1976 roku hipoteza stała się teorią i freony znalazły się na liście związkw szkodliwych dla środowiska.

Gazami szkodliwymi dla ozonu są rwnież węglowodory i tlenki azotu. Te ostatnie mogą przebywać w atmosferze nawet ponad sto pięćdziesiąt lat.

Zniszczenie nawet jednego procenta ozonu w stratosferze może spowodować znaczny wzrost promieniowania UV i mieć tragiczne skutki dla całej Ziemi. Organizmy żywe chronią się przed nadmiernym promieniowaniem wytwarzając ochronne substancje. Ponad dwie trzecie przebadanych roślin jest wrażliwa na promieniowanie UV. Głwnie są to zboża i rośliny uprawne. Uszkodzenie roślin może spowodować zaburzenia n

61ee

aturalnego cyklu CO2, co byłoby katastrofalne dla życia na ziemi. Nie tylko organizmy na powierzchni lądu narażone są na zgubne skutki promieniowania. Przenika ono rwnież do wody i w niektrych przypadkach dochodzi nawet na głębokość większą niż 20 metrw. Bardzo wrażliwy na promienie nadfioletowe jest plankton. Zmniejszenie jego ilości ma wpływ na dalsze ogniwa łańcucha troficznego głwnie ryby, ktrych liczebność rwnież zaczyna spadać. Skutkiem tego są mniejsze połowy. Cierpią na tym także ptaki morskie. Promieniowanie UV może uszkodzić ikrę ryb oraz skorupiaki takie jak kraby czy krewetki.

Dla człowieka promieniowanie ultrafioletowe jest groźne rwnież bezpośrednio. Uszkadza system odpornościowy organizmu, przez co jesteśmy bardziej podatni na infekcje, choroby zakaźne lub pasożytnicze. Ułatwia to powstawanie rżnych nowotworw, z ktrych najczęstszym jest rak skry. Zgubny wpływ promieniowanie ma na oczy i jest jedną z przyczyn powstawania zaćmy. Przyspieszeniu ulega proces starzenia się skry. Występują mutacje genetyczne.

Jak widać dziura ozonowa jest bardzo poważnym problemem. Należy przedsięwziąć wszystkie możliwe kroki, aby zapobiec dalszemu tworzeniu się dziur ozonowych. Nie jest to takie proste, gdyż nawet gdyby zaprzestać całkowicie wykorzystywania freonw, jeszcze w następnym wieku będą one niszczyły ozonosferę. Poza tym w Polsce nadal używa się produktw zawierających freon, ktre wycofano już w innych krajach. Nasz kraj podpisał co prawda Protokł Montrealski, na mocy ktrego zobowiązani jesteśmy do zaprzestania importu i wykorzystywania produktw zawierających freony czy halony (rwnież szkodliwe).

Nie jest to jednak ściśle przestrzegane. Powrt do stanu ozonosfery obserwowanego np. w 1982 roku może potrwać ok. sto lat. Musimy więc chronić się przed skutkami nadmiernego promieniowania UV. Należy zrezygnować z długich "kąpieli słonecznych" szczeglnie w godzinach południowych, kiedy działanie promieni jest najsilniejsze. Wskazane jest rwnież stosowanie kremw ochronnych ze specjalnym filtrem. Powinniśmy nosić okulary przeciwsłoneczne. Jest specjalny rodzaj szkieł, ktre zatrzymują promieniowanie UV. Zwykłe przyciemniane okulary mogą nam tylko zaszkodzić. Powodują one rozszerzenie się źrenic,

a nie zatrzymują szkodliwych promieni. Oko jest wtedy bardziej narażone.

I tak, na pozr idealne związki stały się źrdłem wielu kłopotw. Znowu znalazło zastosowanie przysłowie: Nie wszystko złoto, co się świeci. Na przyszłość ludzie powinni być ostrożniejsi i nie dążyć za wszelką cenę do najprostszych, bezproblemowych rozwiązań ( jakim początkowo zdawało się być stosowanie freonw ), gdyż nie są one warte ceny jaką najczęściej trzeba pźniej zapłacić.



EFEKT CIEPLARNIANY



Anomalia pogodowe, z ktrymi ludzie borykają się mniej więcej od 20-stu lat nasuwaj

przypuszczenie, że Ziemię czeka globalna zmiana klimatu pociągająca za sobą katastrofalne skutki. Ponieważ liczba ludności stale się zwiększa, a gospodarka rozwija się i wykorzystuje coraz nowsze technologie. Ogromne ilości spalanych przez człowieka paliw spowodowały wyraźny wzrost zawartości dwutlenku węgla w powietrzu. Jego głwnym źrdłem są elektrownie, spaliny samochodowe, rwnież wycinanie drzew wpływa korzystnie na zwiększanie się tego gazu w atmosferze ponieważ pochłaniając CO2 wydalają tlen. Dwutlenek węgla ma zdolność zatrzymywania w atmosferze promieniowania cieplnego pochodzącego z nagrzania Ziemi przez Słońce oraz własnego ciepła Ziemi powstającego w jej wnętrzu. W ten sposb zawartość energii w atmosferze wzrasta i klimat ociepla się, powodując topnienie lodw Antarktydy. Dr Julian Paren z Brytyjskiego Biura Antarktycznego w Cambridge obliczył, że całkowite stopnienie lodw najzimniejszego kontynentu spowodowałoby podniesienie poziomu mrz o 65 m. Ponadto lody Grenlandii podwyższyłyby lustro wody o dalsze 7 m. Stopnienie lodowcw himalajskich, andyjskich i alpejskich dałoby wzrost poziomu wd o 35 cm. Ponad 70-metrowy przybr wd oceanu światowego zmieniłby kształt linii brzegowych kontynentw i wysp. Wszystkie mapy trzeba byłoby rysować od nowa. Dla krajw nadmorskich oznaczałoby to pochłonięcie olbrzymich terenw przez wodę. Z obliczeń wynika, że podniesienie lustra wody o 1m zatopi 17% powierzchni gęsto zaludnionego Bangladeszu. Do krajw najbardziej zagrożonych należą ponadto: Egipt, Indonezja, Malediwy, Mozambik, Pakistan, Senegal, Tajlandia i Gambia. Satelita badawczy Topex Poseidon pozwolił stwierdzić, że obecnie poziom wd wzrasta około 3 mm rocznie i tempo tego procesu zwiększa się. Za 200-500 lat wody oceanu światowego mogą podnieść się nawet o 6m. Wzrost średniej temperatury powietrza już w najbliższym czasie może wywołać zmiany klimatyczne, powodujące m.in. zakłcenia wegetacji roślin i obniżenie wd gruntowych. Wycinanie lasw a zwłaszcza ogromnych połaci dżungli, sprzyja powstawaniu efektu cieplarnianego, gdyż zielone rośliny, przyswajają dwutlenek węgla z powietrza i mogą chociaż w pewnym stopniu zapobiec katastrofie.

O skutkach ocieplenia klimatu myśli się teś w Polsce. Przeprowadzono badania wpływu tego zjawiska na produkcję rolną. Stwierdzono, że dwukrotny wzrost zawartości w atmosferze dwutlenku węgla daje zwiększenie plonw kukurydzy o 16%, jęczmienia o 36%, pszenicy o 38%. Czyżby więc emisja gazw cieplarnianych miała przynieść nam korzyści? Odpowiadając na to pytanie trzeba pamiętać, że wraz z uprawami użytecznymi bujniej rosnąć będą chwasty. Poza tym zmiany klimatyczne zmuszą naszych rolnikw do zmiany rodzajw upraw. W połowie przyszłego wieku w Polsce zapanuje przypuszczalnie klimat podobny do tego , ktry występuje dziś na południowych Morawach. Rolnicy będą musieli zrezygnować z dużej części upraw żyta i ziemniakw. Co je zastąpi? Być może winnice. To jednak będzie wymagało olbrzymich inwestycji. Za kilkadziesiąt lat, nie zmieniając miejsca zamieszkania, człowiek będzie żył w warunkach innych niż dzisiejsze. Długie i intensywne fale ciepła, będące konsekwencją wzrostu nie tylko średnich wartości temperatur, ale i jej dobowej zmienności, mogą wpłynąć negatywnie na zdrowie ludzi, prowadząc nawet do zwieszenia umieralności. Taki nagłe wahania temperatur przyczyniają się do niszczenia nawierzchni drg i jednocześnie przynoszą straty w przewożonych ładunkach wymagających chłodzenia, w skrajnych przypadkach zaś doprowadzą do ograniczenia dostaw energii elektrycznej, a nawet całkowitego jej odcięcia. Proces ten może pogłębić istniejący już problem związany z jakością wody i utylizacja ściekw, erozją gleby oraz odprowadzaniem w miastach wody pochodzącej z ulewnych opadw. Zjawiska te wskazują jak ważne jest poznanie skutkw wpływu człowieka na klimat.





Zanieczyszczenia w Polsce



Stan powietrza atmosferycznego jest uwarunkowany przez emisje zanieczyszczeń do atmosfery z terytorium Polski, transport trans graniczny oraz warunki meteorologiczne. Polska zajmuje

III miejsce na świecie w zanieczyszczeniu powietrza. Nadmierne zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego występuje na ponad 20% powierzchni Polski.

Czynnikami powodującymi taki stan są:

- energetyka oparta na węglu kamiennym i brunatnym

- rozwinięty ale nie doinwestowany ekonomicznie przemysł surowcowy

- niedobr instalacji oczyszczających gazy odlotowe

- dynamicznie rozwijający się transport samochodowy ( pojazdy i drogi )

- opźnienie w rozwoju prawa ekonomicznego i jego egzekucji

Stan czystości powietrza na Grnym Śląsku zależy od emisji zanieczyszczeń z krajowych źrdeł przemysłowych oraz ich napływu z Czech i Niemiec.

Z terytorium Polski zanieczyszczenia transportowane są nad terytorium wschodnich i płnocnych sąsiadw. Polska należy do krajw wymieniających zanieczyszczenia tzn. ze wielkość eksportu zanieczyszczeń jest zbliżona do wielkości importu. Przestrzenny rozkład emisji zanieczyszczeń jest bardzo nierwnomierny - największy poziom osiąga ona na obszarach dużych aglomeracji miejskich oraz głwnych okręgach przemysłowych. Zdecydowanie najgorsza sytuacja występuje w wojewdztwie śląskim, gdzie na obszarze stanowiącym zaledwie 2,1% powierzchni Polski koncertuje się aż 20-25% krajowej emisji dwutlenku siarki. Krakw jest trzecim co do wielkości miastem w Polsce, zamieszkanym przez 745 tys. ludzi. W Krakowie i niektrych miastach Grnego Śląska występuje

kwaśny smog.

Żeby oczyścić powietrze należy dokonać:

- zmian technologicznych

- zamontować skuteczne urządzenia oczyszczające na wszystkich emitorach zanieczyszczeń

( cyklony, odpylacze, adsorbery, reaktory katalityczne, kompresory, kondensatory,

piece do spalania )

- ustalić prawidłowe kryteria oceny zanieczyszczeń.






Przykadowe prace

Elementy ukazujące starą Polskę szlachecką w "Panu Tadeuszu", cytaty.

Elementy ukazujące starą Polskę szlachecką w "Panu Tadeuszu", cytaty. portrety wiszące na ścianach spolicowskiego dworu uprzytamniają ostatnie lata Rzeczypospolitej i Insurekcji Kościuszkowskiej: "Kościuszko w czamarce krakowskiej." zegar kurautowy wygrywa m...

Ojciec Pio stygmatk - życie.

Ojciec Pio stygmatk - życie. Urodził się 25 maja 1887 roku w Pietrelcinie jako czwarte dziecko Grazia i Giuseppiny Frogione. Dano mu na imię Francesco.Chorowitemu chłopcu nie dane było stać się podporą rodzicw w gospodarstwie.Uwagę chłopca przyciągał dźwi...

Obrazy w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego

Obrazy w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego Obraz jest przedmiotem, na ktrym za pomocą plam barwnych i kreski, przy zastosowaniu rżnych technik malarskich autor dokonał zapisu pewnych treści. W ?Weselu? Stanisława Wyspiańskiego towarzyszą one bohaterom dramatu cały czas, a re...

Przyczyny agresji w okresie dorastania

Przyczyny agresji w okresie dorastania Temat: Uwarunkowania agresji w okresie dorastania. Dzieci nigdy za bardzo Nie słuchały starszych, Ale nigdy nie przestały Ich naśladować James Baldwin James Baldwin (ur. 2 sierpnia 1924 w Nowym Jorku, zm. 1 grudnia 1987 w Saint-Paul) – ...

Consonants vs vowels

Consonants vs vowels Letter y, especially at the end of words is always pronounced like Y In the word myth! It’s very important because vowels occurring at the end of a word are inflectional endings, that is, they indicate the syntactical (which means that in sentence we know that one word relates to the other becaus...

Biografia - Jan Kochanowski - największy poeta polski przed Mickiewiczem.

Biografia - Jan Kochanowski - największy poeta polski przed Mickiewiczem. Jan Kochanowski to największy poeta polski przed Mickiewiczem, urodził się w 1530 r. w Sycynie koło Radomia, w woj. sandomierskim. Pochodził z zasobnej rodzinie szlacheckiej. Jego rodzicami byli Piotr Kochanowski (sędzi...

Ekosystem lądowy - las

Ekosystem lądowy - las Las jest jednym z najbardziej złożonych i skomplikowanych ‘organizmw’ na świecie. Las tworzą nie tylko postrzegane jako dominujące w nim rośliny – szczeglnie drzewa, ale ogromna ilość wzajemnie powiązanych ze sobą gatunkw bakterii,...

Awangarda Krakowska (program, twrcy, przykłady).

Awangarda Krakowska (program, twrcy, przykłady). Grupa skupiona wokł Tadeusza Peipera i pisma "Zwrotnica"; należeli do niej Julian Przyboś, Jan Parandowski, Adam Ważyk; Głosili związek literatury z teraźniejszością, w odrżnieniu od futurystw, ale podobnie do futu...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry